آب در استان اصفهان 152
جدول 6-2: بررسی تولیدات و مصارف محصولات زراعی و باغی. مصارف آب هم? محصولات زراعی و باغی و تراز تجارت آب مجازی در استان اصفهان در سال 1387 164
جدول 6-3: وضعیت صرفه‌جویی و مصارف آبی استان در بخش زراعت و باغداری در سال 1387 168
جدول 6-4: وضعیت تجارت آب مجازی محصولات زراعی و باغی در استان در سال 1387 168
جدول 6-5: بررسی تولیدات و مصارف محصولات زراعی و باغی. مصارف آب هم? محصولات زراعی و باغی و تراز تجارت آب مجازی در استان اصفهان در سال 1388 170
جدول 6-6: وضعیت صرفه‌جویی و مصارف آبی استان در بخش زراعت و باغداری در سال 1388 176
جدول 6-7: وضعیت تجارت آب مجازی محصولات زراعی و باغی در استان در سال 1388 176
جدول ?-?: بررسی تولیدات و مصارف محصولات زراعی و باغی. مصارف آب هم? محصولات زراعی و باغی و تراز تجارت آب مجازی در استان اصفهان در سال 1388 177
جدول 6-9: وضعیت صرفه‌جویی و مصارف آبی استان در بخش زراعت و باغداری در سال 1389 182
جدول 6-10: وضعیت تجارت آب مجازی محصولات زراعی و باغی در استان در سال 1389 182
جدول 6-11: بررسی مصارف آب و وضعیت تجارت آب مجازی محصولات دامی استان در سال 1387 183
جدول 6-12: بررسی مصارف آب و وضعیت تجارت آب مجازی محصولات دامی استان در سال 1388 184
جدول 6-13: بررسی مصارف آب و وضعیت تجارت آب مجازی محصولات دامی استان در سال 1389 186
جدول 6-14: وضعیت تجارت آب مجازی در استان اصفهان در سال‌های 1387تا1389 با احتساب کالاهای کشاورزی و دامی 187
جدول 6-15: بررسی میزان مصارف آبی، صرفه‌جویی در مصرف آب آبیاری و وضعیت تجارت آب مجازی با افزایش رفتار تولید محصولات زراعی (میزان تولید ثابت و سطح زیرکشت کاهش می‌یابد) در سال‌های 1387تا1389 در استان اصفهان 187
جدول 6-16: بررسی اهداف کمّی تولید محصولات راهبردی و عمد? زراعی و باغی استان اصفهان در سال 1387 با توجه به برنام? چهارم توسعه و از دیدگاه تجارت آب مجازی 194
جدول 6-17: بررسی اهداف کمّی تولید محصولات راهبردی و عمد? زراعی و باغی استان اصفهان در سال 1387 با توجه به برنام? چهارم توسعه و از دیدگاه تجارت آب مجازی 196
جدول 6-18: مقایس? وضعیت مصارف آبی و تجارت آب مجازی سال‌های ??87 و ??88 با سال‌های 1387تا1389 در تولید محصولات عمده و راهبردی 198
جدول 6-19: بررسی اهداف کمّی تولید محصولات دامی استان اصفهان در سال 1387، با توجه به برنام? چهارم توسعه و از دیدگاه تجارت آب مجازی 199
جدول 6-20: بررسی اهداف کمّی تولید محصولات دامی استان اصفهان در سال 1388، با توجه به برنام? چهارم توسعه از دیدگاه تجارت آب مجازی 199
جدول 6-21: مقایس? وضعیت مصارف آبی و تجارت آب مجازی سال‌های ??87 و ??88 یا سال‌های 1387تا1389 در تولید محصولات دامی 200
جدول 6-22: بررسی میزان مصارف آبی، صرفه‌جویی در مصرف آب آبیاری و وضعیت تجارت آب مجازی با افزایش عملکرد تولید محصولات عمده و راهبردی (میزان تولید ثابت و سطح زیرکشت کاهش می‌یابد) در سال‌های 1387 و 1388 در استان اصفهان 201
جدول 6-23: محاسب? بازدهی اقتصادی آب، بخش‌های زراعت و باغداری، استان اصفهان سال‌های 1387تا1389 203
جدول 6-24: محاسب? بازدهی اقتصادی آب، بخش‌های زراعت و باغداری، استان اصفهان سال‌های 1387تا1389 203
جدول 6-25: محاسب? بازدهی اقتصادی آب در سال‌های 1387تا1389 با استفاده از مفهوم آب ذخیره‌شده در کالا، برای کالاهای راهبردی قابل تولید در استان اصفهان به‌صورت استانی و میانگین کشوری 205
جدول 6-26: بررسی سیاست‌های امنیت غذایی کشور در استان از منظر آب آبی و سبز موردنیاز با استفاده از مفهوم آب مجازی برای سال 1386 207

فهرست نمودارها
نمودار 2-1: ارزش کل آب در کشورهای منتخب جهان. منبع: شرکت سهامی مدیریت منابع آب ایران، دفتر اقتصاد آب 21
نمودار 2-2: ارزش مصارف غیرکشاورزی آب در چند کشور. (منبع: شرکت سهامی مدیریت منابع آب ایران، دفتر اقتصاد) 22
نمودار 2-3: ارزش مصارف کشاورزی آب در کشورهای منطقه. (منبع: شرکت سهامی مدیریت منابع آب ایران، دفتر اقتصاد آب( 23
نمودار 4-1: میزان آب آبیاری موردنیاز برای خودکفایی در محصولات استراتژیک با رشد جمعیت و در بازده‌های گوناگون 80
نمودار 4-2: تأثیر بهبود بازده در میزان مصرف آب آبیاری درصورت خودکفایی در محصولات استراتژیک در سال 1385 80
نمودار 4-3: تأثیر سران? مصرف گندم در ایران بر میزان مصرف آب آبیاری در صورت خودکفایی در سال 1385 (جدول 4-1) 81
نمودار 5-1: برابری قیمت تمام شد? محصولات غذایی در ایران و بازارهای جهانی، 1382 111
نمودار 5-2: پخش منابع در صنعت کشاورزی ایران، کاربری زمین، سال 2004 (منبع: WWW.FAO.ORG) 115
نمودار 5-3: پخش منابع در صنعت کشاورزی ایران، مصارف آب، 2004 (منبع: WWW.FAO.ORG) 115
نمودار 5-4: پخش منابع در صنعت کشاورزی ایران، زمین‌های کشت‌پذیر، 2004 (منبع: WWW.FAO.ORG) 116
نمودار 5-5: تولیدات میوه و سبزیجات در ایران (منبع: (WWW.FAO.ORG 119
نمودار 5-6: درصد سهم ایران در تولیدات جهانی میوه و سبزیجات (منبع: WWW.FAO.ORG) 120
نمودار 5-7: تولیدات غلات در ایران (منبع: WWW.FAO.ORG) 120
نمودار 5-8: درصد سهم ایران در تولیدات جهانی غلات (منبع: (WWW.FAO.ORG 121
نمودار 5-9: تولیدات گوشت در ایران (منبع: (WWW.FAO.ORG 121
نمودار 5-10: درصد سهم ایران در تولیدات جهانی گوشت (منبع: WWW.FAO.ORG) 122
نمودار 5-11: تولیدات، صادرات، واردات و مصرف محصولات غذایی کشور ایران، 200?تا200? (منبع: WWW.FAO.ORG) 126
نمودار 5-12: صادرات غلات کشورهای منتخب آسیایی (منبع: WWW.FAO.ORG) 129
نمودار 5-13: صادرات روغن نباتی کشورهای منتخب آسیایی (منبع: WWW.FAO.ORG) 129
نم
ودار 5-14: صادرات شکر کشورهای منتخب آسیایی (منبع: WWW.FAO.ORG) 130
نمودار 5-15: صادرات محصولات کشاورزی کشور تایلند (منبع: WWW.FAO.ORG) 131
نمودار 5-16: واردات محصولات کشاورزی کشور امارات (منبع: WWW.FAO.ORG) 132
نمودار 5-17: مقایس? نموداری شاخص‌های هریک از سناریوهای مطرح‌شده 137
نمودار 5-18: مقایس? مجموع امتیاز کسب‌شده با کمک هر سناریو 138
نمودار 5-19: درصد دگرگونی‌ها در میزان منابع آبی 141
نمودار 5-20: میزان دگرگونی‌های آب مجازی وارداتی و صادراتی کشور 141
نمودار 6-1: میزان مصرف آب محصولات زراعی با افزایش رفتار و بازده، محاسبات با توجه به آمار?های سال 1387 189
نمودار 6-2: برابری مصارف آبی کالاهای عمد? کشاورزی و دامی در سال‌های 1387تا1389 (با احتساب آب آبی و آب سبز و بدون درنظرگرفتن بازده) 190
نمودار 6-3: برابری میزان صادرات آب مجازی با کمک تولید کالاهای عمد? صادرکنند? آب مجازی در استان در سال?های 1387تا1389 192
نمودار 6-4: افزایش مصارف آبی تولید محصولات عمده و راهبردی و دامی در سال‌های نشان‌داده‌شده 200
نمودار 6-5: میزان مصارف آب محصولات عمده و راهبردی با افزایش رفتار و بازده، محاسبات با توجه به آمارهای سال 1387 202
نمودار 6-6: میزان مصارف آب محصولات عمده و راهبردی با افزایش رفتار و بازده، محاسبات با توجه به آمارهای سال 1388 202
نمودار 6-7: تغییرات بازدهی اقتصادی آب با توجه به درصد بهبود عملکرد و بازده، با توجه به ارقام سال 1387 در استان اصفهان 206
نمودار 6-8: بررسی میزان آب موردنیاز برای خودکفایی در محصولات استراتژیک قابل تولید در منطقه با رشد جمعیت و با افزایش میزان عملکرد به میزان درصدهای ذکر‌شده بدون احتساب بازده 208

مطلب مرتبط :   منبع مقاله درموردجرم شناسی، عوامل شخصیتی، انسان شناسی

فهرست شکل‌ها
شکل 1-1: چرخ? آب آبی و آب سبز (منبع [11]) 8
شکل 1-2: تعادل آب شیرین در جهان (منبع [4]) 8
شکل 1-3: حفظ آب ملی مصر با واردات سالان? گندم از کشورهای گوناگون. دور? زمانی 1997تا????. (منبع: [13]) 13
شکل 1-4: کاهش منابع آب ملی ازطریق صادرات برنج از تایلند به سایر کشورها. دور? زمانی 1997تا????. (منبع: [13]) 13
شکل 1-5: حفظ آب جهانی با کمک واردات برنج توسط مکزیک از آمریکا. دور? زمانی 1997تا????. (منبع: [13]) 16
شکل 1-6: کاهش آب جهانی با کمک واردات برنج اندونزی از تایلند. دور? زمانی 1997تا????. (منبع: [13]) 16
شکل 4-1: رابط? سیاست‌های توسع? تجارت آب مجازی با سایر سیاست‌های کلان در جامعه‌ای ایدئال 95
شکل 4-2: رابط? سیاست‌های توسع? تجارت آب مجازی با سایر سیاست‌های کلان در وضعیت فعلی 95
شکل 5-1: چهارچوب سیاست‌های مدیریتی بررسی تجارت آب مجازی (منبع: یافته‌های تحقیق) 98
شکل 5-2: نقش? پخش گرسنگی در سطح دنیا (منبع: WWW.FAO.ORG) 100
شکل 5-3: میزان آب مجازی وارداتی به ایران در اثر تجارت محصولات کشاورزی، میانگین واردشد? 1997تا2001 103
شکل 6-1: موقعیت سازه‌های آبی حوز? رفتار آب منطقه‌ای استان اصفهان (منبع: شرکت مدیریت منابع آب ایران) 154

فصل نخست:
معرفی آب مجازی و تجارت آب مجازی

1-1: معرفی
تولید بسیاری از کالاها به آب احتیاج دارد. آبی که در مراحل گوناگون تولید کالا استفاده می‌شود، “آب مجازی2 ذخیره‌شده در کالا” نامیده می‌شود؛ برای نمونه، برای تولید یک کیلوگرم از غلات که به‌صورت دِیْم و در وضعیت جوّی مطلوب رشد کرده است، بین ?تا? مترمکعب آب نیاز است و برای تولید همین اندازه غله در اوضاع جوی نامطلوب با دما و تبخیر و تعرق زیاد، بین 3تا5 مترمکعب آب مصرف می‌‌شود [1]. برای تولید محصولات دامی درمقایسه‌با محصولات کشاورزی، به‌مراتب، به مصرف آب بیشتری نیاز است؛ برای نمونه، برای تولید ? کیلوگرم پنیر، به 5تا?.? مترمکعب آب و برای تولید ? کیلوگرم گوشت گاو، تقریباً به 16 مترمکعب آب نیاز است [2]. علاوه‌بر محصولات کشاورزی، در سال‌های اخیر مطالعات اندکی نیز در زمین? آب مصرفی برای تولید محصولات صنعتی انجام شده است؛ به‌طور نمونه، نتیج? تحقیق ویلیامز و همکاران (2002) نشان می‌دهد که برای تولید چیپ الکترونیکیِ 32 مگابیتی به وزن 2 گرم، 32 متر‌مکعب آب مصرف می‌شود [3].
حدود 74درصد از منابع آبی در دسترس در جهان، در بخش کشاورزی مصرف می‌شود [4]. این عدد برای کشور ایران، حدود 93درصد است. علاوه‌بر مسائلی همچون اقلیم و تکنولوژی در تولید محصولات، فرهنگ تغذیه‌ایِ مردم نیز تأثیر بسیاری در میزان مصرف آب یک کشور دارد؛ برای نمونه، اگر هم? انسان‌ها رژیم غذایی همانند مردم غرب داشته باشند، برای تولید مواد غذایی موردنیاز، به 75درصد آب بیشتری در جهان نیاز است [2]. دگرگونی رژیم غذایی مردم می‌تواند منابع آبیِ دردسترس را افزایش دهد. مطرح‌کردن این بحث و بحث‌هایی که در بخش‌های آینده مطرح خواهند شد، نشان‌دهند? این موضوع است که مفهوم آب مجازی، آب را به‌عنوان موضوعی اساسی و جهانی برجسته‌تر می‌سازد و مدیریت آن را در سطوح خُرد و کلان جامعه و حوز? تجارت گسترش می‌دهد.
در جدول زیر، آب مجازی دارای چند محصول و چند رژیم غذایی گوناگون نشان داده شده است.

مطلب مرتبط :   مقاله رایگان با موضوعکاهش بحران، سازمان ملل

جدول 1-1: (منبع [2])
5.4
رژیم غذایی 0. )مرجع: آمریکا(
4.8
رژیم غذایی 1. (25درصد کاهش مصرف تولیدات حیوانی)
4.8
رژیم غذایی 2. (گوشت مرغ جایگزین 50درصد گوشت گاو)
4.4
رژیم غذایی 3. (محصولات صیفی جایگزین 50درصد گوشت قرمز)
3.4
رژیم غذایی 4. (50درصد کاهش مصرف تولیدات حیوانی)
2.6
رژیم غذایی 5. (گیاه‌خواری)
1.0
رژیم غذایی 6. (حفظ حیات)
جدول 1-2: (منبع [2])
13500
گ
وشت گاو
4600
گوشت خوک
4100
گوشت مرغ
2750
سویا
2700
تخم‌مرغ
1400
برنج
1100
گندم
790
شیر

تجارت جهانی کالاها، گردشی بین‌المللی از آب مجازی را به‌وجود می‌آورد که در لغت “تجارت آب مجازی”3 نامیده می‌شود. هم‌زمان با آغاز تجارت بین‌المللی کالاها، گردش آب مجازی از منطقه‌ای به منطقه دیگر در جهان درحال جابه‌جایی است. واژ? آب مجازی برای نخستین‌بار با کمک جی. ای. آلن در سال 1993 مطرح شد [5]. با توجه بیشتر دانشمندان و محققان به مفهوم آب مجازی، محاسبات کمّی در این زمینه آغاز شد. محاسبات از جابه‌جایی جریان عظیمی از آب خبر می‌دهد که به‌طو

Comments (0):

Write a comment: