پایان نامه رضایت مجنی علیه//آثار رضایت در حقوق اسلام

آثار رضایت در حقوق اسلام 

در حقوق اسلام نیز به این مساله توجه شده است، اما تفاوت هایی میان نظام حقوقی اسلام و سایر نظام ها وجود دارد در اسلام علاوه بر مصلحت دنیوی اشخاص، به مصالح اخروی آنان نیز توجه شده است؛ هر حقی دارای مصلحتی است، اما بسیاری از فقها عقیده دارند که مصلحت برخی احکام برای ما آشکار نیست. برخی جرایم و مجازات ها مانند حدود، قصاص و دیات، تابع مقررات خاصی هستند و نمی توان قاعده عامی در مورد آنها وضع کرد، قانونگذار اصلی، خداوند است و بشر باید اراده خداوند را احراز کند. مصلحت دین، عقل، جان، مال و عرض جزو مصالح عالیه اسلام است که باید محافظت شود و… به طور کلی حق الله در نظام اسلام متمایز از حق الناس است. در حق الناس اراده افراد تاثیری ندارد و در حق الناس نیز گرچه انسان می تواند در حقوق خود تصرف کند، اما محدودیت های زیادی برای آن وجود دارد. با این وجود کشورهای اسلامی به صورت کامل از احکام شرعی تبعیت نمی کنند. به عنوان نمونه رابطه نامشروع در دین اسلام به شدت نهی شده است و مجازات سنگینی دارد، اما در بسیاری از قوانین کشورهای اسلامی، رابطه جنسی با رضایت زن و مرد جرم نیست. [1]

در ایران نیز تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، همین رویه وجود داشت، البته برداشت های فقهی متفاوت است و همین امر موجب تغییر قوانین می شود.به عنوان مثال در قانون حدود و قصاص مصوب 1361، تا مدتی رضایت اولیای دم مقتول به کلی موجب سلب مسوولیت بود، اما در قانون مجازات اسلامی سال 1370 رضایت، فقط مجازات قصاص را منتفی کرد، اما مجازات تعزیری برای جنبه عمومی جرم برقرار می باشد. قوانین کشورهای اسلامی مانند مصر، لبنان، اردن و عراق، ترجمه ای از قوانین غربی می باشد. [2]

مبحث چهارم-مصادیق جرایم قابل گذشت و رضایت

گفتار اول-جرایم تعزیری قابل گذشت و رضایت

در این قسمت به ذکر جرایم تعزیری قابل گذشت می پردازیم.مطابق ماده 104 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392: علاوه بر جرائم تعزيري مندرج در كتاب ديات و فصل حدقذف اين قانون و جرائمي كه به موجب قوانين خاص قابل گذشت ميباشند، جرائم مندرج در قسمت أخير  مواد(596)، (608)، (622)، (632)، (633)، (642)، (648)، (668)، (669)، (676)، (677)، (679)، (682)، (684)، (685)، (690)، (692)، (694)، (697)، (698)، (699) و (700) از كتاب پنجم«تعزيرات» نيز قابل گذشت محسوب ميشوند.لذا به بررسی برخی  جرایم  تعزیری قابل گذشت  می پردازیم.[3]

در جرم کلاهبرداری مرتکب با توسل به وسایل متقلبانه دیگری را می فریبد و از این طریق مال او را به چنگ می آورد. در مورد جرم کلاهبرداری که قبل از قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری مصوب آذر ماه سال 1367 موضوع ماده 116 قانون تعزیرات بود قانون گذار قابل گذشت بودن آن را به سکوت برگزار کرده بود. قبل از انقلاب اسلامی جز در مواردی که بین متهم و مجنی علیه رابطه قرابت به شرح مندرج در تبصره 2 ماده 8 قانون آیین دادرسی کیفری وجود داشت غیر قابل گذشت بود. با تصویب قانون تعزیرات و به ویژه با عنایت به قابل گذشت بودن سرقت قبل از رفع امر به حاکم برخی از دادگاه ها جرم کلاهبرداری را قابل گذشت دانسته و قرار موقوفی تعقیب صادر می کردند. برخی مراجع تعقیب نیز با استناد به اینکه جرم مذکو از مصادیق حق الناس است خود را مکلف به تعقیب متهمین قبل از اعلام شکایت می دیدند برخی دیگر بر عکس معتقد بر تغلیب جنبه عمومی جرم کلاهبرداری بوده و آن را غیر قابل گذشت تلقی می کردند.[4] سرانجام هیات عمومی دیوان عالی کشور چنین اتخاذ تصمیم نمود (چون شیوع کلاهبرداری موضوع ماده 116 قانون تعزیرات در رابطه با حقوق عمومی و نظم و امنیت جامعه و آسایش عامه دارای چنان اثر عمیق نامطلوب و فزاینده است که ایجاب می کند اعم از اینکه شاکیان یا مدعیان خصوصی درخواست تعقیب و اقامه دعوا کرده یا نکرده باشند دادستان راساً مرتکبین آن را تعقیب و به کیفر برساند و قوانین و مقررات کیفری مربوطه هم منافاتی با این امر ندارند… ).[5]

اداره حقوقی طی نظریه مشورتی 9912/7 مورخ 28/10/71 اظهار داشته است:

( چون هیات عمومی دیوان عالی کشور جرم کلاهبرداری را غیر قابل گذشت دانسته و ذکری از جرایم در حکم کلاهبردار نشده است با توجه به تفسیر مقررات جزایی به نفع متهم حکم مذبور نسبت به جرایم در حکم کلاهبرداری جاری نیست.)

یکی از مصادیق جرایم در حکم کلاهبرداری سوء استفاده از ضعف نفس اشخاص است که قبل از انقلاب جرم مزبور موضوع ماده 239 قانون مجازات عمومی بود که غیر قابل گذشت محسوب می شد. لیکن در اصطلاحات سال 1352 در شرایطی که مرتکب از اقربای شاکی خصوصی بود جرمی قابل گذشت شناخته می شد؟ بعد از انقلاب اسلامی ابتدا در سال 1362 این جرم در حکم خیانت در امانت محسوب شده بود ولی قانونگذار در مورد قابلیت گذشت در آن سیاست روشنی برنگزیده بود. بعضی ها بر این باور بودند چون جرم مذبور در حکم خیانت در امانت است طبق رای وحدت رویه (591-19/1/73) باید آن را غیر قابل گذشت دانست. مقنن در اصلاحات سال 75 ماده راجع به موضوع مورد بحث را از فصل راجع به خیانت در امانت به فصل راجع به «ارتشا و ربا و کلاهبرداری» منتقل کرده است. این کار با توجه به اینکه در جرم مورد بحث عنصر سپردن وجود ندارد بلکه نوعی حیله گیری و فریب کاری مشاهده می شود، کار دستی بوده است.[6]

سرانجام بموجب ماده 727 قانون مجازات اسلامی جرم مورد بحث که موضوع ماده 596 قانون مذکور است در قسمت دوم ماده قابل گذشت شناخته شده است هرگاه مرتکب جرم مورد بحث ولایت یا وصایت یا قیمومت بر آن شخص داشته باشد قابل گذشت و در غیر این صورت غیر قابل گذشت می باشد.

[1] همان،ص58

[2] مير محمد صادقي، حسين،  نگاهي به تغييرات ايجاد شده در جرايم مالي به موجب قانون تعزيرات مصوب سا ل1375، مجله كانون وكلا، ش 11 س 1376 ،ص67

[3] جواهری،محمد حسین، بررسی گذشت در لایحه قانون مجازات اسلامی 1392،پایان نامه کارشناسی ارشد،دانشگاه آزاد واحد تهران شمال،سال 1393،ص110

[4] – عبدالله زاده، ابوالفضل، بررسی جرائم غیر قابل گذشت، (www.hghoogh.blogfa.com)

[5] –  رای وحدت رویه شماره 52 مورخ 1/11/63.

[6] – میر محمد صادقی، حسین؛ پیشین، ص 116

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

تاثیر رضایت مجنی علیه بر مسوولیت کیفری مرتکب در حقوق ایران

Related articles

وکالت با حق توکيل در طلاق:/پایان نامه درباره طلاق

وکالت با حق توکيل[1] تا به‌حال آن‌چه مورد مطالعه قرار داديم، وکالت خود شخص زوجه در درخواست طلاق از دادگاه به صورت مطلق يا در صورت تحقق شروط 12 گانه مندرج در نکاحيه بود (وکالت صرف)؛ اما معمولاً در قباله‌هاي نکاحيه به اين شکل از وکالت، پرداخته مي‌شود که زن براي جاري کردن صيغه‌ي طلاق، […]

Learn More

نظریه پرلز درمورد سلامت:/پایان نامه درباره فرسودگی شغلی

  نظریه پرلز[1] فریتس پرلز معتقد است انسان برخوردار از سلامت عمومی دارای مشخصات زیر است: در اینجا و اکنون و با احساسات ایمنی در هر لحظه هستی زندگی می کند، به آنکه و آنچه هست آگاهی دارد و پذیرای خودش است، آرزوها و احساسات خود را بیان می کند، مسئولیت زندگی اش را می […]

Learn More

پایان نامه عملکرد شغلی کارکنان:ناتوانمندی کارکنان

عدم توانمندسازی (ناتوانمندی) کارکنان: یکی از شکل های رایج دیدگاههای توانمندسازی کارکنان به صورت مستقیم بر مبنای کارهای اسپریتزر است که قبلا تشریح نمودیم . این دیدگاه به صورت گرافیکی در شکل زیر ارائه شده است. همانگونه که مشاهده می‌شود اسپریتزر بیان می‌دارد پیشایندهای سازمانی ، وضعیتها و حالتهایی روانشناختی را برای ایجاد توانمندسازی یا […]

Learn More