در زمینه محصو?ت لبنی، فرآوردههای گوشتی، رستورانهای زنجیرهای غذاهای حاضری و شبکه توزیع این محصو?ت فعالیت مینماید. شرکت لبنیات کاله به عنوان یکی از زیرمجموعههای گروه سولیکو، در سال 1366 فعالیت خود را آغاز نمود. این کارخانه در زمینی به مساحت 38 هکتار و در استان مازندران قرار دارد. این شرکت روزانه در حدود 635 تن شیر خام دریافت و بیش از 200 نوع محصول تولید مینماید. [7]
2-2-7-صنایع لبنی تین (دامداران)
این شرکت کار خود را به عنوان یک واحد کوچک تولید محصو?ت لبنی از حدود 30 سال پیش آغاز نموده است اما از اوایل دهه 70 با اجرای طرحهای مختلف توسعه – که تا امروز نیز ادامه دارد – خود را به عنوان یکی از تولیدکنندگان بنام و شناخته شده در صنعت لبنیات معرفی نموده است. در حال حاضر این شرکت در زمینی به مساحت 24 هکتار و زیربنایی در حدود 30000 مترمربع واقع است. ع?وه بر خطوط تولید فرآوردههای لبنی، یک واحد تولید شیر خام (دامداری جهان صالح) و کارخانه تولید ظروف مصرفی (تین پ?ست) نیز تحت مالکیت این شرکت قرار دارد. [7]
2-2-8-تولید 8 میلیون تن شیر و محصولات لبنی در ایران طی سال 2013
سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی همچنین اعلام کرد: ایران در سال جاری میلادی 7 میلیون و 900 هزار تن شیر و محصولات لبنی تولید کرده است.
در این گزارش آمده است: در سال 2013 در جهان بالغ بر 780 میلیون تن شیر و محصولات لبنی تولید شده است که 404 میلیون تن تولید کشورهای در حال توسعه و بیش از 376 میلیون تن آن تولید کشورهای توسعه یافته بوده است.
ارقام فوق نشان‌دهنده سهم یک درصدی ایران در تولید لبنیات جهان است. بر اساس گزارش چشم انداز جهانی غذا این سازمان، ایران در سال جاری میلادی 7 میلیون و 900 هزار تن شیر و محصولات لبنی تولید کرده است که نسبت به سال گذشته 200 هزار تن افزایش را نشان می دهد.همچنین میزان واردات این محصولات در سال جاری 582 هزار تن و میزان صادرات 299 هزار تن تخمین زده شده است. بر این اساس، صادرات محصولات لبنی ایران 316 هزار تن نسبت به سال 2012 کاهش داشته اما واردات 181 هزار تن افزایش داشته است. ایران در سال گذشته 401 هزار تن فرآورده لبنی از خارج وارد کرده است.سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی، پنج تولید کننده بزرگ شیر و محصولات لبنی در جهان را به ترتیب اتحادیه اروپا با 156، هند با 141، آمریکا با 92، چین با 48 و پاکستان با 39 میلیون تن معرفی کرده است.[19]
2-2-9 وضعیت لبنیات جهان در سال 2013
براساس این گزارش، کشورهای آسیایی و آمریکای لاتین و کشورهای جزایر واقع در دریای کاریب بیشترین افزایش تولید را خواهند داشت. فائو همچنین پیش‌بینی کرده است، تجارت جهانی فرآورده‌های لبنی با 0.9 درصد کاهش در سال جاری به 53 میلیون تن خواهد رسید که این رقم با میانگین افزایش 7 درصدی تجارت این محصول در 4 سال گذشته مقایسه شده است. سازمان خواروبار جهانی اعلام کرده است در سال 2013، آسیا همچنان بازار اصلی برای تولیدات لبنی خواهد ماند براین اساس حدود 55 درصد واردات دنیا در این قاره است و به دنبال آن آفریقا 15 درصد واردات محصولات لبنی را دارد. فائو گزارش داده است، در سال 2013 تقاضای قابل توجهی از کشور چین، جمهوری اسلامی ایران، سنگاپور و پاکستان انتظار می‌رود.
فائو همچنین گزارش داده است در آفریقا، احتمال کاهش واردات فراورده‌های لبنی به دلیل افزایش قیمت جهانی، خواهد بود، وارد کنندگان اصلی محصولات لبنی مانند کشورهای نیجریه، لیبی و آفریقای جنوبی هم از افزایش قیمت جهانی متاثر می‌شوند. در آمریکای لاتین و کشورهای واقع در جزایر دریای کاریب نیز چند کشور شامل ونزوئلا، کوبا، کلمبیا، برزیل و پرو وارد کننده اصلی شیرخشک خواهند بود. سازمان خوار و بار جهانی همچنین پیش‌بینی کرده است، واردات روسیه به دلیل تحریک تقاضا برای واردات کره افزایش می یابد.[20]
2-2-10فرآورده های لبنی
فراورده های لبنی به آن دسته از مواد غذایی اطلاق می شود که همگی از شیر تولید می شوند. معمولاً ماده اولیه تولید انواع لبنیات، شیر گاو است. اما گاهی از شیر سایر پستانداران همچون بز، گوسفند، گاومیش و اسب هم استفاده می شود. مهمترین منبع تولید شیر در اکثر کشورهای دنیا از جمله ایران گاو است. واژه شیر و فرآورده های آن در صنعت غذایی دربرگیرنده محصولات زیادی مانند پنیر، ماست، خامه است. اجزاء اصلی شیر عبارتند از: (آب 88% – 86)، چربی (6% -3)، پروتئین (4%-3)، قند لاکتوز (5%)، مواد فسفره و املاح (خاکستر) 7/0درصد، که این مواد براساس گونه های مختلف حیوانی و شرایط محیطی و فیزیولوژیکی تاحدودی متغیر است.[20]
کد آیسیک 8 رقمی
عنوان محصول اصلی
ردیف
15201110
شیرمایع عمل اوری شده وخامه شیرخوراکی
1
15201111
شیرپاستوریزه
2
15201112
شیراسترلیزه
3
15201113
شیرغلیظ شده
4
15201114
شیرشکلات وکاکائوبدون لاکتوز
5
15201115
انواع شیرمیوه ای بدون لاکتوز
6
15201116
شیرازمخلوط پودرشیرسویا
7
15201120
خامه پاستوریزه
8
15201121
خامه کاکائوئی
9
15201122
خامه استرلیزه
10
جدول 2-1انواع فراورده های لبنی[20]
ادامه جدول فراورده های لبنی در ضمایم آورده شده است.
2-2-11-شاخص های ساختاری
صنعت شیر و لبنیات با سابقه ای پنجاه ساله و حضور بیش از 400 واحد فرآوری محصولات لبنی در سطح کشور علاوه بر جذب بخش قابل توجهی از نیروی کار در بخشهای کشاورزی، صنعتی، بازرگانی و خدمات، از جنبه تولید نیز به عنوان یکی از کالاهای استراتژیک جایگاه خاصی ر
ا در مباحث اقتصادی، اجتماعی دارد.بطور کلی از 450 واحدهای صنعتی فرآوری محصولات لبنی 95 کارگاههای صنعتی 50 نفر و بیشتر واحد فرآوری لبنی در سطح کشور وجود دارد. این صنعت 2 درصد از تعداد واحدهای فعال کل بخش صنعت دارا بوده و ظرفیت واحدهای فعال جمعاً5.6 میلیون تن می باشد. و متناسب با روند افزایش تولید شیر کشور در بخش صنعت نیز روند توسعه وجود داشته به نحوی که در حال حاضر صنعت توان فرآوری تمامی شیر خام قابل جذب کشور را دارد.[21]

مطلب مرتبط :   تحقیق دربارهژئوپلیتیک، ژئواکونومی، پایان تاریخ، نظام جهانی

شاخص
وضعیت
تعداد واحدهای دارای پروانه بهره برداری از وزارت صنایع و معادن
450 واحد با ظرفیت اسمی 6/5 میلیون تن و ظرفیت عملی 9/3 میلیون تن در سال
تعداد واحدهای دارای پروانه بهره برداری از وزارت جهاد کشاورزی
370 واحد با ظرفیت اسمی 4/5 میلیون تن و ظرفیت عملی 2/7 میلیون تن در سال
میزان تولید شیر خام کشور براساس اعلام وزارت جهاد کشاورزی در سال 1388
9.5 میلیون تن
ظرفیت سازی انجام شده در کشور
11 میلیون تن سالیانه
تنوع فرآورده های لبنی
بیش از 54 نوع محصول
فراورده های مشمول تنظیم بازار
شیر، ماست، پنیر وکره
میزان اشتغال مستقیم واحدهای دارای پروانه بهره برداری از وزارت صنایع و معادن
40000 نفر
میزان اشتغال مستقیم واحدهای دارای پروانه بهره برداری از وزارت جهاد کشاورزی
17000 نفر
میزان کل شیر یارانه ای در سال 1388
2179000تن و به مبلغ 7948/1 میلیارد ریال
میزان شیر یارانه ای خانوار در سال 1388
2000000 تن
میزان شیر یارانه ای مدارس در سال 1388
179000 تن

جدول 2-2 شاخص ساختاری صنعت لبنیات[21]

2-2-12-وضعیت مواد اولیه و محصولات
مواد اولیه و محصولات شاخص (به همراه شرح اهمیت آن ها) عبارتند از:
o شیرخام
o لبنیات در این قسمت کره، شیرخشک(واردات)، شیر، پنیروماست(تولیدداخل)
با توجه به اینکه در آمار مصرف تفاوتی بین شیر خام و لبنیات وجود نداشته تحلیل مصرف هر دو مورد فوق بصورت یکجا آورده شده است. [21]

شکل 2-5 زنجیره ارزش صنعت لبنیات[21]

2-2-13-الگوی مصرف شیر و فرآورده های لبنی
ترکیبات عمده شیر را آب،چربی،پروتئین،لاکتوز (قند شیر) ویتامین ها، و مواد معدنی تشکیل می دهند که در ادامه ترکیبات عمده شیر تشریح می شوند
قابل ذکر است ارزش غذایی یک لیتر شیر بیشتر از 200 گرم گوشت است. جدول زیر مقایسه ترکیبات شیمیایی یک لیتر شیر با 200 گرم گوشت گاو را نشان می دهد.[20]

ترکیبات شیمیایی
چربی (گرم)
پروتئین (گرم)
کربوهیدرات (گرم)
املاح (گرم)
اب (درصد)
200 گرم گوشت گاو
33
36

2
67-65
یک لیتر شیر
39
38
49
9
87.5
جدول 2-3 مقایسه ترکیبات شیمیایی یک لیتر شیر با 200گرم گوشت گاو[20]

در بررسی انجام شده توسط فائو و متخصصین تغذیه پیشنهاد می شود که 50 درصد از کل مصرف روزانه یک فرد را باید پروتئین حیوانی تشکیل دهد.

میلیگرم))B1ویتامین
فسفر (میلی گرم)
کلیسیم (میلی گرم)
پروتئین حیوانی (گرم)
نیاز کل پروتئین در روز (گرم)
افراد
2
800
800
28
56
مرد
1.8
700
700
27
54
زن
1.6
800
800
26
52
کودک 9-7 سال
جدول 2-4میزان تامین پروتئین حیوانی یک انسان با تغذیه نیم لیتر شیر [20]

ردیف
شرح
میزان (کیلوگرم )
1
متوسط مصرف سرانه شیردرجهان
165
2
متوسط مصرف سرانه شیردرایران
91
3
متوسط مصرف سرانه شیردرکشورهای آمریکای شمالی
425
جدول 2- 5متوسط مصرف سرانه شیر [20]

مقام
کشور
کیلوگرم/نفر
1
ایرلند
163
2
سوئد
157
3
انگلستان
117
4
هلند
101
5
فرانسه
68
جدول 2-6مصرف شیر و فرآورده های آن در اروپا و آمریکای شمالی [20]

کشور
مقام
کیلوگرم/نفر
فرانسه

1

2/23
ایران

5/5
پنیر فتا (31%)، پنیر محلی (25%) و پنیر تبریز (7/17%).

جدول2-7 مصرف سرانه پنیر[20]

2-2-14-تولید کنندگان عمده شیر و فرآورده های لبنی
کشورهای عضو اتحادیه اروپا و آمریکا به عنوان تولید کنندگان عمده شیر و فرآورده های لبنی و همچنین مصرف کنندگان عمده این محصول محسوب میشود. به لحاظ تولید شیر ایران در مقام 21 در جهان قرار دارد.

مطلب مرتبط :   پایان نامه ارشد با موضوعجراحی، بیمار، ایمنی، گذاری

اقلام
کل
دهک 1
دهک 2
دهک 3
دهک 4
دهک 5
دهک 6
دهک 7
دهک 8
دهک 9
دهک 10
غلات
14.7%
9.4%
10.7%
14.3%
14.7%
13.5%
13.9%
14.4%
16.4%
15.7%
18.0%
انواع نان
3.9%
9.6%
6.3%
5.4%
4.8%
4.5%
4.0%
3.7%
3.4%
3.0%
2.4%
آرد و رشته
1.5%
4.0%
4.0%
%1.9
1.7%
1.6%
1.6%
1.5%
1.4%
1.4%
1.1%
بیسکوئیت
2.3%
1.6%
1.9%
1.9%
4.1%
1.9%
4.4%
4.3%
4.4%
2.4%
2.8%
گوشت دام
12.6%
8.9%
10.4%
11.0%
11.6%
14.8%
14.8%
14.0%
14.0%
14.0%
16.5%
سایر گوشتها
10.7%
13.9%
13.3%
14.4%
11.6%
11.4%
11.0%
10.8%
9.7%
10.1%
9.0%
ماهی و میگو
3.2%
1.9%
4.0%
4.3%
4.7%
4.9%
3.0%
3.4%
3.5%
3.7%
4.0%
شیر
4.9%
3.7%
3.3%
3.4%
%3.4
4.9%
4.8%
4.7%
4.9%
4.8%
2.7%
فراورده های شیر
6.3%
6.9%
6.7%
6.5%
6.4%
6.4%
6.5%
6.3%
6.3%%
6.4%
6.0%
روغن
3.9%
5.3%
5.1%
%5.3
4.5%
4.3%
4.0%%
3.7%
3.7%
3.1%
2.9%
میوه ها
9.6%
7.4%
8.5%
8.6%
9.4%
9.0%
9.8%
9.7%
10.0%
10.1%
10.2%
خشکبار
3.1%
1.6%
4.1%
4.4
%
2.6%
4.9%
3.0%
3.0%
3.3%
3.8%
4.0%
سبزی
11.1%
13.8%
14.8%
14.7%
14.3%
%11.9
11.8%
11.5%
10.7%
10.5%
8.8%
شیرینی ها
1.4%
4.1%
4.1%
1.9%
1.8%
1.6%
1.5%
1.4%
1.3%
1.2%
1.0%
قند و شکر
2.0%
1.5%
1.5%
1.6%
1.7%
1.8%
1.9%
4.1%
4.0%
2.2%
2.4%
ادویه ها
3.4%
3.5%
3.5%
3.7%
3.6%
3.8%
4.0%
3.4%
3.3%
3.2%
3.0%
چای و قهوه
4.0%
4.5%
4.5%
4.5%
4.5%
4.1%
3.4%
3.9%
3.6%
3.8%
3.5%
دخانیات
2.4%
3.2%
3.2%
4.8%
3.4%
4.9%
4.6%
2.4%
2.3%
1.8%
1.7%

جدول 2-8 سهم شیر و فرآورده های لبنی از هزینه های خوراکی خانوار در ایران[20]
همانگونه که جدول فوق نشان می دهد لبنیات پس از نان، غلات و گوشت بیشترین هزینه را در سبد هزینه خوراکی خانوار تشکیل می دهد. سهم شیر و فرآورده های آن در سبد خانوارهای ایرانی بطور میانگین حدود 10 درصد است و این سهم در مناطــق شهری و روستایی مشابه بوده و بعد از انواع گوشت و فراورده های ان، نان و غلات، میوه و سبزی در رتبه سوم قرار دارد.[20]
2-2-15-تولید
صنایع لبنی یکی از زیرگروه های صنایع غذایی است که با فرآوری و تبدیل شیر به محصولات لبنی از فساد آن جلوگیری می کند و شرایط را برای امکا ن نگهداری شیر یا انتقال به بازارهای بزرگ تر مهیا می سازد و از این طریق ضمن تأمین نیاز کشور به فر آورده های لبنی از استفاده غیربهداشتی و غیربهینه شیر مازاد بر مصرف روستاییان جلوگیری می کند. اهمیت این صنعت را می توان در تأمین موادغذایی، اشتغال زایی و از همه مهم تر جلوگیری از واردات محصولات لبنی دانست. این صنعت درحال حاضر دارای 833 کارخانه تولید فرآورده های لبنی درکشورمی باشد.[20]

در جدول زیر آمار تولید لبنیات صنایع لبنی از سال 1385 تا 1389 نشان داده شده است.
سال
1385
1386
1387
1388

میزان تولید
7000
8712
7718
9532

جدول 2-9 آامار تولید لبنیات از سال 85 تا 1388[20]

وضعیت تولید شیر خام و ظرفیت اسمی شیر واحدهای فعال کشور نشان می دهد آهنگ رشد واحدهای صنایع لبنی بیش از رشد تولید شیر خام است. این رشد به طور متوسط در واحدهای صنایع لبنی حدود 20درصد و در تولید شیر خام 7 درصد است.[20]
تحلیل روند تولیدات فرآورده های لبنیات با توجه به مزیت و امکانات تولید شیر خام:در سال 1385 مجموع شیر خام تولید شده 7 میلیون تن بوده و بررسی های انجام شده نشان می دهد از کل تولید شیرخام در کشور بطور متوسط حدود 65 تا 70 در بخش صنعت جذب شده است. یعنی در سال 85 بطور متوسط حدود 4.6 میلیون تن جذب واحدهای صنعتی تولید انواع لبنیات شده است و 3.7 میلیون تن فرآورده های لبنی تولید شده است. این درحالیست که مجموع ظرفیت پروانه بهره برداری برای تولید انواع شیر و فرآورده های لبنی در سال 85 بشرح جدول زیر بوده است:

شرح
ظرفیت اسمی(تن)
نسبت
تبدیل
به شیر
معادل به شیر
خام
انواع ماست
809127
1
809127
انواع شیر
3209170
1
3209170
انواع خامه
188309
1
188309
انواع پنیر
365666
5
1828330
انواع دوغ
1350819
0.5
675410
انواع بستنی
230261
1
230261
جمع
6153352

6940607
جدول 2-10 مجموع ظرفیت پروانه بهره برداری تولید فراورده های لبنی[20]
این در صورتی است که کل شیر

Comments (0):

Write a comment: