صنعت برق ایران

در این هنگام شهرداری تهران مسئولیت جفت و جور، نصب، تعمیر و نگهداری تأسیسات مربوط به روشنایی معابر رو برعهده­داشت و به این منظور در شهرداری تهران واحدی به نام«اداره­ روشنایی»ایجاد­شد تا اینکه در سال ۱۳۱۵ با تصویب اساسنامه مؤسسه برق شهرداری تهران، اداره­روشنایی شهرداری به مؤسسه برق تهران تبدیل­شد و به عنوان یه مؤسسه جداگونه زیر نظر شهرداری به انجام وظایف خود پرداخت. در واقع تا سال ۱۳۴۱ واسه مدیریت برق کشور سازمان واحدی نبود و تصمیمات کلان از راه وزارت کشور و سازمان برنامه و بودجه به شهرداری ­ها و مؤسسات خصوصی یا دولتی متولی برق در شهرستان­ها ابلاغ و اعمال می شد. با افزایش درخواست و خارج شدن تولید و مصرف برق از وضعیت محدود منطقه ای و به خصوص ایجاد نیروگاه­های آبی در برنامه سوم عمرانی کشور که از مهرماه۱۳۴۱به اجرا گذاشته­شد، صنعت برق اهمیت بیشتری یافت و ایجاد سازمان مستقلی واسه پیشرفت این صنعت، لازم تشخیص داده­شد. به این منظور در دی ماه ۱۳۴۱ سازمان برق ایران تأسیس شد(همون منبع).

پیشرفت سریع صنعت برق در ایران فکر ایجاد وزارتخانه ای واسه تأمین آب و برق لازم کشور رو درست کرد و بر همین پایه در۲۲ اسفند۱۳۴۲وزارت آب و برق تأسیس گردید. در تیرماه ۱۳۴۴قانون پیشرفت­ی مؤسسات برق غیردولتی به تصویب دو مجلس شورای ملی و سنا(مجالس وقت) رسید. همین­طور براساس ماده ۲ قانون سازمان برق ایران در سال ۱۳۴۶ به وزارت آب و برق اجازه­داده­شد تا کشور رو از نظر تأمین برق بدون اجبار به پیروی از تقسیمات کشوری به مناطقی تقسیم­کرده و به­تدریج نسبت به تأسیس شرکت­های برق­منطقه ای اقدام کنه. در سال ۱۳۴۸ هم شرکت تولید، انتقال و پخش نیروی برق ایران(توانیر) با مسئولیت پیشرفت­ی تأسیسات تولید، انتقال و کلی­فروشی برق تشکیل شد. در ۲۸ بهمن ۱۳۵۳ با محول­کردن برنامه ریزی کامل و هماهنگ­کردن فعالیت انرژی در سطح کشور به وزارت آب و برق، این وزارت به وزارت نیرو تغییر نام یافت و در همون سال و سال بعد تغییراتی در اساسنامه شرکت توانیر ایجاد شد. پس از انقلاب ایران(۱۳۵۷) و با شرایط جدیدی که در صنعت برق از نظر کیفی و کمی ایجاد شد مسأله تغییرات در ساختار صنعت برق اهمیت خاصی یافت و آخرسر شرکت توانیر در مهرماه سال ۱۳۷۴ به سازمان مدیریت تولید و انتقال نیروی برق ایران(توانیر) تبدیل گردید و وظایف و مأموریت­های معاونت امور برق وزارت نیرو به این سازمان محول شده و پست مدیرعامل این سازمان به معاونت امور برق داده شد. در آخر در جلسه مورخ ۲۷ آذر سال ۱۳۸۱ هیئت وزیران بنا به پیشنهاد وزارت نیرو و تأیید سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و وزارت امور اقتصادی و دارایی در ساختار شرکت توانیر تغییراتی ایجاد و اساسنامه اون به نام شرکت مادر تخصصی مدیریت تولید، انتقال و پخش نیروی برق ایران (توانیر) به­تصویب رسید(همون منبع).

اقتصادی

۲-۲-۲-۱-۲-۵-۲٫وضعیت الان صنعت برق ایران

در این قسمت تلاش­می شه ضمن بررسی شاخص­های کمی و کیفی صنعت برق ایران و تحولات اون­ها، وضعیت الان این صنعت مورد موشکافی قرارگیرد.

موشکافی

  • بررسی شاخص­های کمی صنعت برق

برق به عنوان یه صنعت زیر بنایی در پروسه پیشرفت اقتصادی هر کشور و ایجاد زیرساخت­های پیشرفت نقشی مهم واساسی داره؛ هم اینکه انرژی الکتریکی در بین گونه­های جور واجور انرژی به دلایل زیاد از جمله پاک­بودن، سهولت مصرف و امکان تبدیل به شکل های جور واجور دیگه انرژی از ویژگی­های مطلوب و منحصر به فردی برخورداره. علاوه بر مصارف خونگی و تجاری برق، ورود تکنولوژی پیشرفته به میدون­های صنعتی جهان، روند پرشتاب و رو به رشد مصرف برق رو در دهه­های گذشته به­همراه داشته­است. این وسط کشور ایران هم از این قانون مستثنی نبوده و مثل بقیه کشورای جهان، پیشرفت شایان توجهی رو تجربه کرده­است(توانیر، ۱۳۹۱ب). احداث نیروگاه­های گازی و چرخه­ی ترکیبی با در نظر گرفتن پیشرفت فناوری، افزایش تولیدات داخلی و افزایش بهره وری و کارایی اون­ها، تکمیل طرح­های نیروگاهی برق­آبی، افزایش ضریب ذخیره سیستم تولید و پایایی به خاطر به­ دست کم ­رسوندن خاموشی­ها و فرهنگ­سازی واسه مدیریت مصرف انرژی الکتریکی از اقدامات مهم صورت­ گرفته در سال­های گذشته بوده ­ان. حرکت به سمت پیشرفت­ی فضای رقابتی در بخش تولید برق از راه ارسال مجوز احداث نیروگاه واسه بخش غیر­دولتی با روش­های بی.اُ.اُ و بی.اُ.تی از سیاست­ها و روش هدف دار­های صنعت برق بوده(توانیر، ۱۳۸۶). تا الان موافقت احداث ۵۷ نیروگاه به ظرفیت ۴۰۰۹۴ مگاوات به روش بی.اُ.اُ واسه بخش غیر دولتی صادر شده­است و قرارداد تبدیل انرژی ۱۵ نیروگاه به ظرفیت حدود ۹۸۵۴ مگاوات مبادله گردیده­است(توانیر، ۱۳۹۱الف).

کشور ایران

براساس پیش ­بینی­های به­عمل­اومده، اندازه مصرف تا سال۱۳۹۲بالغ بر۶۰ هزارمگاوات خواهد­بود که دست­یابی به این اندازه تولید جز با مشرکت بخش خصوصی ممکن نخواهدشد(توانیر، ۱۳۸۶). اینم بگیم که صنعت برق به دلیل اختلاف زیاد قیمت فروش برق با هزینه تموم­شده اون، بازم به کمک­های خارج از صنعت برق نیازمنده. هرچند پرداخت کمک­هایی از طرف دولت مشکل مالی این صنعت رو تا حدودی کاهش داده اما در آینده تعرفه­های فروش برق کاهش­شه. هم اینکه صنعت برق برنامه ­های اجرایی رو جهت پیشرفت­ی این صنعت و براساس نیاز مشترکین درنظرگرفته­است که پیش ­بینی سرمایه ­گذاری لازم واسه حصول به این اهداف، به­طورمتوسط هرساله حدود ۸۵ هزار میلیارد ریاله که با در نظر گرفتن تعرفه­های فعلی، درآمدهای داخلی صنعت برق به ­هیچ ­وجه جوابگو نخواد­بود(توانیر، ۱۳۹۱ب).

  • بررسی شاخص­های کیفی صنعت برق

فرض بر اینه که شرکت مادر تخصصی توانیر و شرکت­های برق منطقه­ای که مسئولیت تأمین برق مطمئن جهت مصرف مشترکان رو بر­عهده­دارن، به صورت بنگاه­های اقتصادی اداره­شن، اما به دلیل وجود پایه ای و نقش تعیین­کننده­ برق در رشد، پیشرفت اقتصادی و رفاه اجتماعی تا الان همچین چیزی محقق­نشده­است(توانیر، ۱۳۹۱ث).
اقتصاد

 

از یه سو با در نظر گرفتن ساختار دولتی شرکت­های برق، سودآوری نمی­تونه هدف اولیه­ی این بنگاه­های اقتصادی باشه و از طرف دیگه ادامه فعالیت اون­ها به شرط کسب درآمد و پول و پله و سرمایه کافی واسه پوشش هزینه­ های اون­ها هستش. از دیدگاه اقتصادی پول و پله و سرمایه لازم واسه پوشش این هزینه­ها باید به وسیله مشترکان برق و متناسب با هزینه­هایی که هر مشترک بر سیستم تحمیل­می­کنه، تأمین­شه. به بیان دیگه تا وقتی که قیمت برق مثل بقیه جنسا از راه ساختار و کارکرد بازار و براساس عرضه و درخواست مشخص و تعیین نشه، تعرفه­ها باید به صورتی تدوین­گردند که دست کم هزینه­ های واقعی جاری و سرمایه­ای صنعت برق رو پوشش­بدن. اما به دلایل خاص سیاسی و اجتماعی و نگاه تکلیفی و غیراقتصادی به صنعت برق به عنوان یه بخش عرضه­کننده کالای دولتی، این عمل ممکن­نگردید و همیشه تعرفه­ها پایین­تر از نقطه­ی سربه­سری درآمد و هزینه، تعیین و اعمال شده­است. کاملا معلومه این با در نظر گرفتن ندادن بودجه و اعتبار دولتی کافی، این صنعت رو با کمبود پول و پله و سرمایه روبرو کرده­است و تعرفه­های تعیین­شده نه­تنها هزینه­ های سرمایه ­گذاری جایگزینی و پیشرفت­ای رو پوشش­نمی­بدن، بلکه هزینه­ های جاری هم تحت اثر این شرایط با محدودیت­های جدی مواجه­گردیده­است(همون منبع).

۲-۲-۲-۱-۲-۵-۳٫اصلاحات صنعت برق در ایران

صنعت برق کشور از اویل دهه ۷۰ به تغییر ساختار سازمانی و ایجاد شرکت­های جداگونه و غیر­دولتی پخش نیروی برق و مدیریت تولید برق، هم اینکه شرکت­هایی در بخش­های اجرائی و پیمانکاری، ساخت و لوازم و چیزای دیگه ای به جز اینا اقدام­کرده­است. به­ علاوه هم جهت با نائل­اومدن به اهداف قانون اجرای سیاست­های کلی اصل۴۴ قانون اساسی و ایجاد بستر لازم واسه شکل­دهی به سازوکار بازار رقابتی سالم، شرکت مدیریت تولید، انتقال و پخش برق ایران(توانیر) درطی دو سال گذشته براساس برنامه ریزی های انجام­شده و در مورد های جور واجور فعالیت های اجرائی خود رو جلو برده­است(توانیر، ۱۳۹۱پ).

صنعت برق ایران چهار دوره تکاملی رو تجربه کرده­است : مقررات­گذاری، مقررات­زدایی، تجدید ساختار و خصوصی­سازی که هریک اثرات خاصی بر صنعت برق داشتن. مقررات­گذاری نقش مدیریت و مالکیت دولت رو افزایش می­دهد؛ مقررات­زدایی قوانینی که به موندگاری حضور دولت منجر می­شه رو تغییر داده و چارچوبی قانونی واسه حضور بخش خصوصی ایجاد می­کنه؛ تجدید ساختار انحصار عمودی رو تفکیک و اون رو به سه بخش تولید، پخش و انتقال تقسیم می­ کنه و خصوصی­سازی، روند انتقال مالکیت به بخش خصوصی رو در­ پی داره(صادقی­شاهدانی و توکل­نیا، ۱۳۹۰ : ۶۹). تمرکز اصلی این تحقیق، بر اصلاحات ساختاری صنعت برق کشور و مخصوصا تجدید ساختار اون هستش.

۲-۲-۲-۱-۲-۵-۳-۱٫اصلاحات ساختاری در صنعت برق ایران

وزارت نیرو یه سازمان چند­وجهیه که وظایف مدیریت چند صنعت بزرگ کشور از جمله صنعت برق، صنعت آب، صنعت فاضلاب و صنعت انرژی­های تجدیدپذیر رو عهده­دار می­باشه. ساختار صنعت برق به تناسب وظایف، از اهمیت خاص­ای بهره مند­بوده و پیچیدگی­های خاص خود رو داره. در بخش صنعت برق وزارت نیرو، مثل دیگه صنایع تحت مدیریت این وزارتخانه، همه بخش­های زیرمجموعه که وظیفه­شون سرویس دهی در استان­ها به عنوان نماینده وزارت نیرو می­باشه، به­صورت شرکتی اداره­می­شن نه اداره کل یا سازمان و همین موضوع از مواردیه که ساختار سازمانی اون رو نسبت به بقیه وزارتخانه­ها متفاوت ساخته و توجه به نبود دقیق شدن و فوکوس کردن وتفویض­اختیار به شرکت­ها واسه انجام عملیات لازم رو تبدیل به یکی از ویژگی­های شاخص ساختاری اون کرده­است(توانیر، ۱۳۹۱ب).

اصلاحات ساختاری که تا الان در صنعت برق ایران انجام­گرفته­است شامل دو فاز به توضیح زیره :

فاز اول : تشکیل شرکت تولید، انتقال و پخش نیروی برق ایران(توانیر) و استقلال صنعت برق

در تجدید ساختار صنعت برق به خاطر ساماندهی فعالیت­های تحت تصدی دولت در مورد بهره ­ورداری و پیشرفت این صنعت در چارچوب سیاست­های وزارت نیرو، راهبری شرکت­های زیرمجموعه، افزایش بهره­وری و کارایی و استفاده بهینه از امکانات صنعت برق کشور و در صورت ضرورت انجام بعضی از امور اجرایی و هم کارگزاری وزارت نیرو در مورد نظارت و برنامه ­ریزی، شرکت مادر تخصصی تولید، انتقال و پخش نیرو(توانیر) شکل گرفت(توانیر، ۱۳۹۱ب).

شکل ۲-۱۰ . روند استقلال صنعت برق در وزارت نیرو(برگرفته از منظور و عسکری­آزاد، ۱۳۸۷)

فاز دوم : تشکیل شرکت ها و سازمان های تابعه­توانیر

فاز دوم از اصلاحات ساختاری صنعت برق، شامل تشکیل شرکت ها و سازمان هاییه که تحت مدیریت و مالکیت شرکت توانیر هستن. عناوین این مؤسسات در جدول۲-۱درج شده(در بخش­های بعدی درباره کارایی که به وسیله بعضی از این بخش­ها صورت می­گیرد صحبت خواهدشد).

جدول۲-۱ . شرکت­ها و سازمان­های تابعه توانیر(منبع : توانیر، ۱۳۹۱ب)

ردیفنام بخش تابعه توانیر
۱شرکت مدیریت شبکه برق ایران
۲شرکت­های برق منطقه­ای
۳شرکت­های مدیریت تولید
۴شرکت­های تعمیراتی تأسیساتی تولید برق
۵شرکت­های پخش نیروی برق
۶سازمان پیشرفت برق ایران
۷شرکت مدیریت پروژه­های نیروگاهی ایران(مپنا)
۸شرکت تعمیرات نیروگاهی ایران
۹سازمان بهره­وری انرژی ایران(سابا)
۱۰سازمان انرژی­های نو ایران(سانا)

 

۲-۲-۲-۱-۲-۵-۳-۱-۱٫روند تجدید ساختار در صنعت برق ایران

هر سازمان به عنوان یه موجود زنده نیازمند تغییر واسه سازگاری بیشتر با محیط خود می­باشه. معاونت برق و انرژی وزارت نیرو و شرکت مادر تخصصی توانیر به عنوان مسئولان صنعت برق کشور هم از این قانون مستثنی نیستن و با پیروی از روند جهانی به تجدید ساختار صنایع برق اقدام­کرده ­ان و واسه ایجاد فضای سالم رقابتی، خصوصی­سازی و برون­سپاری وظایف رو اولویت­ی عمل خود قرار­داده­ان(توانیر، ۱۳۹۱ب). در ادامه ضمن اشاره­ای کوتاه به تلاش­های این صنعت مادر جهت رقابتی­شدن، سیر تجدید ساختار صنعت برق ایران رو از نظر می­گذرانیم.

  • ایجاد فضای سالم رقابتی و خصوصی­سازی

تو یه فضای رقابتی دو عامل کلی مورد توجه مدیران شرکت­های تولیدکننده انرژی الکتریکی قرار داره: یکی کاهش تلفات و ضایعات در جهت کاهش هزینه­ های تولید و از روی زور و اینکه دیگه چاره ای نیس قیمت تموم­شده محصول، دیگری افزایش بهره­وری سیستم تحت مدیریت و تلاش در تأمین برق به صورتی دائمی و با کیفیت مناسب. در این صورت، مصرف ­کننده، دارای حق انتخاب و خروج از فضای انحصاری بوده و در کل، جامعه هم رفتاری مناسب واسه مصرف برق پیدا­خواهدکرد که الگوی پایانی مصرف رو به سمت بهینه­شدن مصرف برق جهت خواهد­داد(توانیر، ۱۳۹۱ب).

باتوجه به مطالب فوق اهداف ایجاد رقابت و خصوصی­سازی صنعت برق ایران به توضیح زیر می­باشه:

  • کاهش تصدی دولت در اموری که بدون انحصار طبیعی هستن؛
  • شفاف­شدن و تفکیک هزینه­ های تولید، انتقال و پخش؛
  • ایجاد فضای سالم واسه رقابت بین تولیدکنندگان و پخش­کنندگان انرژی­الکتریکی و بهبود کیفیت­خدمات؛
  • دادن حق انتخاب به مشتری پایانی در انتخاب بهترین عرضه­کننده از بین عرضه­کنندگان انرژی؛
  • ایجاد امکانات لازم واسه انجام معامله مستقیم بین فروشندگان و خریداران برق و بهره ­ورداری از شبکه ­های انتقال و فوق­پخش به عنوان شبکه ­های ترانزیت؛
  • ایجاد انگیزه­های لازم واسه جلب همکاری بخش خصوصی و مشارکت اون­ها با سرمایه ­گذاران داخل و بیرون مرز کشور در بخش تولید انرژی­الکتریکی(همون منبع).

شکل۲-۱۱روند خصوصی سازی صنعت برق کشور رو الان نشون میده.

شکل۲-۱۱ . روند خصوصی­سازی صنعت­برق­کشور(منبع : شورای­خصوصی­سازی وزارت نیرو، ۱۳۹۱)

  • کارکرد و ابعاد برون­سپاری

صنعت برق کشور یکی از پیشگامان در ایجاد زیرساخت­های لازم واسه انجام اصل ۴۴ قانون اساسی درمورد واگذاری فعالیت­های این صنعت بوده ­است و حتی­الامکان به کوچیک­کردن واحدها و چابک­سازی اون­ها در بخش مأموریت­های اصلی خود پرداخته­است(توانیر، ۱۳۹۱ب).

فعالیت­هایی که مشمول برون­سپاری گردیده­ان، عبارتند از : فعالیت­های خدماتی، مشاوره­ای، پیمانکاری، ساخت لوازم، طراحی و نصب، تعمیرات، نگهداری و بهره ­ورداری. از جمله اهدافی که در برون­سپاری دنبال­شده­است عبارتند از: ایجاد رقابت، ارتقای توان محلی و داخلی، ارائه ظرفیت­های­اضافی به صنایع داخلی کشور و صادرات بیرون مرز کشور که منتهی به خودکفایی و ساخت داخل در بیشتر موارد فوق گردیده­است(همون منبع).

  • هم جهت با تجدید­ساختار در صنعت­برق­کشور هم اقدامات­مشروحه زیر انجام­شده­است :
  • تشکیل شرکت­های برق منطقه­ای

شرکت­های برق منطقه­ای در حالی که زیرمجموعه شرکت مادر تخصصی توانیر هستن، در محدوده جغرافیایی تحت مدیریت خود نقش کارفرمایی دارن و وظیفه مدیریت و هماهنگی واحدهای زیرمجموعه و تأمین تولید، انتقال و فروش برق(در سطح واحد) رو برعهده­دارن که به صورت شرکت­های سهامی اداره می­شن و ۱۰۰ درصد سهام اونا به صورت دولتی و در اختیار شرکت توانیر می­باشه. مالکیت تأسیسات تولید و انتقال در منطقه هم به شرکت­های برق منطقه­ای تعلق­داره. طبق اساسنامه جدید شرکت­های برق منطقه­ای، نمایندگی سهام در مجامع عمومی شرکت برعهده اعضای هیئت مدیره شرکت مادر تخصصی توانیر و ریاست اون رو دوش معاونت امور برق و انرژی می­باشه(توانیر، ۱۳۹۱ب).

  • تشکیل شرکتای مدیریت تولید

شرکت­های مدیریت تولید که به صورت شرکت­های غیردولتی تأسیس شده ­ان عهده­دار بهره ­ورداری از یک یا چند نیروگاه می­باشن. در­حال­حاضر این شرکت­ها طی قراردادی که با شرکت­های برق منطقه­ای دارن به صورت پیمانکار، خدمات بهره ­ورداری از تأسیسات تولید برق رو ارائه­می­کنن(توانیر، ۱۳۹۱ب).

  • تشکیل بازار برق ایران

پیشنهاد تشکیل بازار برق در ایران به تغییراتی برمی­شه که در سال ۱۳۸۲در ساختار برق کشور(تشکیل شرکت­های مادرتخصصی، پیش ­بینی تشکیل شرکت مدیریت بازار(مدیر شبکه)، تغییر نظام مبادلات و بودجه­ای شرکت­ها، حذف یارانه بین­بنگاهی و…)پیش ­بینی شده­بود. به همین خاطر دستورالعملی واسه خرید و فروش رقابتی برق در بازار به وسیله شرکت مدیریت بازار(توانیر) جفت و جور­شد که مقدمه­ای واسه تشکیل بازار برق در ایران بود(حیدری، ۱۳۸۲ : ۲۶۵). پس بازار برق ایران در اول آبان­ماه ۱۳۸۲با حضور۲۳ فروشنده(۱۴شرکت برق منطقه­ای، ۷ شرکت آب منطقه­ای و شرکت آب و نیرو و سازمان آب و برق خوزستان) و ۱۶خریدار کلی (شرکت­های برق منطقه­ای)، شروع به کار کرد. این بازار هم جهت با سیاست کوچیک­سازی دولت و واگذاری نیروگاه­ها به بخش خصوصی و استقلال مالی نیروگاه­ها شکل گرفت(عبداللهی و همکاران، ۱۳۸۴: ۸).

ساختار بازار برق ایران مدل آژانس خریده و همه­ی تولیدکنندگان و خواهندگان مؤظف به حضور در بازار برق هستن(ناظمی و همکاران، ۱۳۹۰ : ۴۳). در بخش فروش برق به بازار، کلیه فروشندگان اندازه تولید خود رو به طور روزانه و قیمت مورد نظرشون رو به صورت ساعتی در مراحل متفاوت ارائه­می­کنن. در بخش خرید هم اندازه معینی واسه کلیه­ی خریداران درنظرگرفته­شده­است و بدین­ترتیب فروشندگان و خریداران با حضور در بازار برق و انجام رقابت مناسب می­تونن به طور کاملً مؤثری بر درآمدها و هزینه­ های خود نظارت داشته­باشن و به دنبال افزایش درآمد و کاهش هزینه، با سرمایه ­گذاری بیشتر هم جهت با پیشرفت شبکه، همکاری­ کنن که این خود باعث افزایش درآمد و بهبود کارکرد شرکت­ها خواهدشد(توانیر، ۱۳۹۱ ث).

  • تشکیل شرکت­های پخش نیروی برق

شرکت­های پخش، شرکت­هایی هستن که از اول تفکیک فعالیت­های اجرایی از بدنه­ی صنعت برق، به شکل ۴۲ شرکت پخش به صورت غیردولتی در سطح کشور فعالیت خود رو شروع کرده­ان(عبداللهی و همکاران، ۱۳۸۴: ۹). شرکت­های پخش نیروی برق به صورت شرکت­های سهامی­خاص در سطح کشور فعالیت دارن. ترکیب سهام به این صورته که گروه الف: شرکت توانیر۴۰% سهام به صورت ممتاز و گروه ب: افراد حقیقی۶۰% سهام عادی رو دارن. این شرکتا بعضی پوشش استانی دارن و یه سری های دیگه با در نظر گرفتن وسعت جغرافیایی منطقه تحت پوشش، به صورت شرکت­های پخش شهرستان فعالیت­دارن و حتی در شهر بزرگی مثل شهر تهران، سه شرکت پخش مشغول به فعالیتند(توانیر، ۱۳۹۱ب).

با تصویب مجلس شورای اسلامی این شرکت­ها به صورت جداگونه زیر نظر شرکت توانیر انجام وظیفه می­کنن و واسه خرید برق مستقیماً با مدیریت شبکه وارد گفتگو می­شن و مسئولیت اقتصادی و مدیریتی کاهش تلفات و برق های غیرمجاز بردوش خود اون­ها خواهد­بود(همون منبع).

علاوه بر اقدامات ذکرشده، بقیه اقدامات هم جهت با تجدید­ساختار در صنعت برق کشور به طور خلاصه عبارتند از :

  • حرکت به سمت نبود­تمرکز وظایف و فعالیت­های واحدهای تابعه صنعت برق و تفویض اختیارات تصمیم ­گیری و ارتقای اون­ها به سطح خودگردانی از راه تشکیل شرکت­های مربوطه؛
  • تغییر ساماندهی شرکت­ها از قالب دولتی به غیردولتی و خصوصی؛
  • تکیه به درآمد صنعت برق واسه پیشرفت این صنعت به جای تکیه به بودجه عمومی؛
  • اقدام در جهت جلب سرمایه­های خارج از صنعت واسه پیشرفت بخش تولید به روش­های بی.اُ.اُ و بی.اُ.تی؛
  • مبادرت به رد و بدل کردن انرژی فرامرزی با کشورای همسایه؛
  • به کار گیری امکانات شبکه برق کشور و راه­اندازی بازار برق با تشکیل شرکت مدیریت شبکه برق ایران؛
  • استقلال فعالیت­های امور برق و شرکت توانیر؛
  • ساختار وظیفه ­ای تولید، انتقال و پخش در ستاد توانیر؛
  • تشکیل انجمن­های صنفی واسه شرکت­های تولید و پخش؛
  • افزایش ظرفیت تولید با به­کارگیری روش­های مناسب واسه جذب سرمایه­های کوچیک در مولدهای اندازه کوچیک(تولید پراکنده)؛
  • اقدامات لازم واسه واگذاری نیروگاه­ها؛
  • اقدامات لازم واسه واگذاری شرکت­های پخش؛
  • آمادگی لازم جهت هدفمندکردن یارانه­ها و حرکت به طرف قیمت واقعی برق(توانیر، ۱۳۹۱ب).

۲-۲-۲-۱-۲-۵-۴٫رقابت­های فراروی صنعت برق ایران

تا اینجا درباره ویژگی­های اصلی صنعت برق کشور و اقدامات صورت­ گرفته جهت تجدید ساختار اون سخن به میان رفت. با این حال می­توان گفت که کمبود­ها و نواقص زیادی در ساختار این صنعت به چشم می­خورد و رقابت­های زیادی پیش روی اون قرار داره. پس در این قسمت، ضمن مرور مختصری بر تهدیدها و مسائل گرفتار به صنعت برق کشور، اشکالات ساختاری اون مورد موشکافی قرارخواهدگرفت تا از این روش بشه موضوع اساسی تحقیق(ضرورت موندگاری روش هدف دار­های تجدید ساختار صنعت برق ایران) رو روشن­تر تبیین­کرد.

مصدقی(۱۳۸۷ : ۴۰) در کتاب خود با عنوان«آسیب­شناسی­صنعت برق» طی تحقیقات و مطالعاتی، تهدیدها و مسائل گرفتار به صنعت برق کشور رو به دو بخش عرضه و درخواست تفکیک کرده و هر کدوم از اون­ها رو مورد بحث و بررسی قرارداده­است که در زیر به طور خلاصه به چند مورد از اون­ها اشاره می­شه :

  1. کمبود­های بخش عرضه
  2. مشکلات تأمین پول و پله و سرمایه لازم واسه سرمایه ­گذاری و نقدینگی در صنعت برق؛ ۲٫ نبود وجود بستر لازم جهت سرمایه ­گذاری بخش خصوصی در بخش­های جور واجور صنعت برق؛ ۳٫ از دست دادن سازوکارهای مناسب و قانونی واسه وصول مطالبات؛ ۴٫ ساختار تعرفه­های صنعت برق؛ ۵٫ اندازه فروش سوخت و انرژی لازم نیروگاه­ها؛ ۶٫ قدیمی­شدن لوازم مربوط به تولید، انتقال و پخش برق؛ ۷٫ کمبود پول و پله و سرمایه و نبود تأمین اون؛ ۸٫ نبود پیشرفت سیاست آزادسازی و مشارکت بخش غیردولتی؛ ۹٫ نبود وجود قوانین و مقررات دقیق و جایگاه قانونی شرکت­ها در صنعت برق؛ ۱۰٫ تحریم­ها و اثرات به وجود اومده توسط اون بر صنعت برق.
  3. کمبود­های بخش درخواست
  4. افزایش بی­روش­ مصرف برق و چگونگی به کار گیری اون؛ ۲٫ بدهی مشترکان به صنعت برق واسه صورت­حساب برق مصرفی.

[۱] – B.O.O(Build, Own, Operate)و B.O.T(Build, Operate, Transfer)

[۲] – Regulation

علمی