آوریل 17, 2021

بررسی روابط اجتماعی در آثار سعدی و تطبیق آن با نهج البلاغه- قسمت ۳۹

پیامبر اسلام درباره ارتباط با همسایه می فرماید: «همین که سخن می گویید، راست گویید و با همسایگان خویش به نیکی رفتار کنید.» (نهج الفصاحه، ص ۱۱۰)
یا
«شما را درباره نیکی با همسایه، سفارش می کنم.» (همان، ص ۱۹۶)
حضرت زهرا (س ) درباره نیکی به همسایگان سفارش می کنند و می فرمایند: «الجَارُ ثُمَّ الدَّار؛ اول همسایه و سپس خانه خود.» (نهج الحیاه، ص ۱۶۱)
مولا علی (علیه السّلام)، در آخرین لحظات عمر شریفشان در وصیّتی به فرزندانش فرمود:«خدا را درباره همسایگان به یاد شما می اندازم که آن سفارش پیغمبر است و آنقدر در این خصوص تأکید می فرمود که ما پنداشتیم، همسایه را وارث ما قرار می دهد.» (نهج البلاغه، ص ۳۲۱، نامه ۴۷)
امام علی (علیه السٌلام) درباره حریم همسایه فرمود: «حریم مسجد، چهل ذراع است اما محدوده همسایه چهل خانه از چهار سو.» (بحار الانوار، ج ۷۴؛ ص ۱۵۱)
هم چنین امام بزرگوار شیعیان حضرت علی (علیه السّلام) درباره انتخاب همسایه می فرماید:
«قبل از تهیه و خرید خانه از همسایه سؤال و جست وجو کن زیرا که همسایه بد از همه بدیها بدتر است، با کسی که از شرّ او ایمنی و نیکویی او از تو تجاوز نکند؛ همسایگی نما. نه به کسی که پیوسته از او ترسانی و خیرش به تو نمی رسد.» (غرر الحکم، باب الجیران)
سعدی، هم در ضمن حکایتی در گلستان بر انتخاب همسایه خوب تأکید می کند و می فرماید: در عقد بیع سرایی متردّد بودم، جهودی گفت: بخر که من کدخدای این محلّتم و نیک و بد این خانه چنانکه من دانم، دیگری نمی داند. هیچ عیبی ندارد. گفتم به جز آنکه که تو همسایه منی.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

«خانه ای راکه چون تو همسایه ست
لیکن امیدوار باید بود
ده درم سیم کم عیار ارزد
که پس از مرگ تو هزار ارزد

 

(یوسفی،گلستان، ص ۱۳۰)
۵-۶-۳- نحوه ارتباط با زنان
گروه دیگری که در فرایند ارتباط با آنها مواجه هستیم زنان هستند که به ارتباط نیک و احترام به آنها در تمام روایات دینی سفارش شده است. امّا در اینجا چگونگی ارتباط شوهران و وظایفشان در قبال زنان مورد توجّه است که خداوند در قرآن کریم می فرماید: «هُنَّ لِباسٌ لَکُم وَ أنتُم لِباسٌ لَهُنً؛ زنان جامه ستر و عفاف شما مردان هستندو شما هم جامه ستر و عفاف آنهایید.» (بقره/ ۱۸۷) امام علی (علیه السّلام) زنان را همچون شاخه گل می داند که نباید کارهای سخت را به عهده آنها گذاشت و می فرماید: «وَ لاتَملِکُ المَرأهَ مِن أَمرِهَا مَا جَاوَزَ نَفسَهَا، فَإنَّ المَرأهَ رَیحَانَهٌ، لَیسَت بِقَهرَمانَه؛ کاری که برتر از توانایی زن است به وا وامگذار، زیرا زن چون شاخه گل است نه قهرمان خشن.» (نهج البلاغه، ص ۳۰۷، نامه ۳۱)
زیرا انجام ندادن کارهای سخت، آرامش روانی را برای آنها فراهم می سازد زیرا طبق نظام هماهنگ آفرینش وظیفه اصلی آنان تربیت نسل ها در محیط خانواده و اجتماع است.
چون در زنان احساسات و عواطف غلبه دارد امام (علیه السّلام) مردان را از مشورت با زنان بر حذر می دارد و می فرماید: «و إیَّاکَ وَ مُشَاوِرَهَ النِّساءِ فَإنَّ رَایَهُنَّ اِلَی اَفَنٍ وَ عَزمَهُنَّ اِلَی وَهنٍ؛ از مشورت با زنان بپرهیز که رأی آنهاست می شود و تصمیم آنها ناپایدار است.» (نهج البلاغه، ص ۳۸۳، نامه ۳۱) ناپایداری تصمیمات زنان که حضرت امیر (علیه السّلام) به آن اشاره می کند ناشی از دخالت احساسات و عواطف در آنهاست (معین الاسلام،۱۳۸۶: ، ص ۴۰۵)
مرحوم کلینی بر اساس فرمان امام (علیه السٌلام) یک گروه از زنان را استثنا می داند و می فرماید: «إیَّاکَ وَ مُشَاوِرَهِ النِّساء اِلَّا مَن جَرَیَت بِکَمَالِ العَقلِ؛ از مشورت با زنان بپرهیزید مگر زنانی که کمال عقل آنان؛ آزمایش شده است.» (کافی، ص ۳۲۹، ج ۵)
امام علی علیه السّلام به مردان سفارش می کنند که این گونه با زنان رفتار کنند «در پرده حجاب نگاهشان دار، تا نامحرمان را ننگرند زیرا که سختگیری در پوشش، عامل سلامت و استواری آنان است و بیرون رفتن زنان بدتر از آن نیست که افراد غیر صالح را در میانشان آوری، اگر بتوانی به گونه ای زندگی کنی که غیر تو را نشناسد، چنین کن.» (نهج البلاغه، ص ۳۸۳، نامه ۳۱)
سعدی نیز با بیان ناصحانه و شیرین خود، مردان را به نحوه ارتباط با زنان این گونه پند می دهد:

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

«زن خوب فرمانبر پارسا
برو پنج نوت بزن بر درت
کند مرد درویش را پادشاه
چو یاری موافق بود در برت

 

(فروغی،کلیات،ص۳۱۱)

 

 

  1. زن خوش اخلاق و سازگار بر زن زیبای ناسازگار برتری دارد:

 

 

 

 

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *