سان و قانون مجازات اسلامی سابق و جدید 61
2ـ3ـ1 مفهوم تسبیب 61
2ـ3ـ2 موار اجرای قاعده احسان در فرض تسبیب 63
2ـ3ـ2ـ1 حفر چاه در ملک شخص و ملک غیر 64
2ـ3ـ2ـ2 حفر چاه در معبر عمومی 64
2ـ3ـ3 سایر موارد تسبیب در قانون مجازات اسلامی سابق 67
2ـ3ـ3ـ1 ماده 341 ق.م.ا سابق و ماده 509 ق.م.ا جدید 67
2ـ3ـ3ـ2 ماده 343 ق.م.ا سابق و ماده 514 ق.م.ا جدید 68
2ـ3ـ3ـ3 ماده 345 ق.م.ا سابق 69
2ـ3ـ3ـ4 ماده 355 ق.م.ا سابق 70
2ـ4 قاعده احسان و اداره مال غیر 71
2ـ4ـ1 کاربرد قاعده احسان در اداره مال غیر 71
2ـ4ـ2 مبانی و ماهیت اداره مال غیر 71
2ـ4ـ2ـ1 مبنای فقهی 71
2ـ4ـ2ـ2 مبنای حقوقی 72
2ـ4ـ3 ارتباط قاعده احسان و اداره مال غیر در حقوق ایران 73
2ـ4ـ4 بررسی تطبیقی اداره مال غیر در حقوق ایران با حقوق فرانسه و مصر 74
2ـ4ـ4ـ1 دخالت 75
2ـ4ـ4ـ2 قصد اداره اموال دیگر 78
2ـ4ـ4ـ3 ناتوانی مالک از اداره 80
2ـ4ـ4ـ4 ضرورت اداره 81
2ـ4ـ5 آثار اداره مال غیر در مطالعه تطبیقی حقوق ایران و مصر و فرانسه 82
2ـ4ـ5ـ1 تعهدات مدیر 82
2ـ4ـ5ـ2 تعهدات مالک 85
2ـ5 مسئولیت پزشک 89
2ـ5ـ1 اصل احسان در مسئولیت پزشک 89
2ـ5ـ2 احسان بودن پزشک از دیدگاه فقها 92
2ـ5ـ2ـ1 دیدگاه اول 92
2ـ5ـ2ـ2 نقد دیدگاه اول 93
2ـ5ـ2ـ3 دیدگاه دوم 95
2ـ5ـ2ـ4 نقد دیدگاه دوم 96
2ـ5ـ2ـ5 دیدگاه سوم 98
2ـ5ـ2ـ6 نقد دیدگاه سوم 99
2ـ5ـ3 موارد استثنا از قاعده احسان در اعمال پزشکی 100
2ـ5ـ3ـ1 تسبیب شاغلین به حرف پزشکی 101
2ـ5ـ3ـ2 اتلاف شاغلین حرف پزشکی در صورت تعدی و تفریط 100
2ـ5ـ3ـ3 اعمال پزشکی که هدف اصلی آنها درمان نیست 101
2ـ5ـ3ـ4 اعمال پزشکی با اجرت فوق العاده 102
2ـ5ـ4 مسئولیت کیفری و مدنی پزشک 102
2ـ5ـ4ـ1 مسئولیت مدنی 102
2ـ5ـ4ـ2 مسئولیت کیفری 103
3ـ5 کاربرد قاعده احسان در سایر قوانین 105
نتیجه گیری 107
فهرست منابع 110
Abstract 115
چکیده
تحقیق حاضر با عنوان «مقررات مبتنی بر قاعده احسان در حقوق ایران» بیانگر یکی از قواعد مشهور و مسلم فقهی است، احسان در فقه و حقوق اسلامی به عنوان یکی از مسقطات ضمان بشمار می‌رود بدین معنا که هرگاه شخصی به قصد خیرخواهی و نیکی کردن به دیگران عملی انجام دهد و عمل وی بطور اتفاقی موجب ضرر و زیان به دیگری شود اقدام کننده یا فاعل ضامن نبوده و ملزم به جبران خسارت نیست فقهای امامیه برای حجیت قاعده احسان به (قرآن، سنت، اجماع، عقل) استناد نموده اند ولی تاکید ایشان بیشتر برروی آیات قرآن و دلیل عقلی می‌باشد.
در رابطه با کاربرد قاعده احسان در حقوق ایران می‌توان گفت که اکثر حقوق دانان معاصر اداره فضولی مال غیر (ماده 306ق.م) را مصداق قاعده احسان قلمداد می‌کنند، پیرامون احسانی بودن یا نبودن فعل پزشک نیز فقها دیدگاه‌ها و نظرات مختلفی را مطرح نموده اند قانون گذار در مواد (59،60، 319، 322 ق.م.ا سابق و 495، 496 ق.م.ا جدید) به مسئولیت مدنی و کیفری پزشک پرداخته است با بررسی دقیق ارکان و عناصر قاعده احسان بنظر می‌رسد که در عناوین فقهی و حقوقی دیگری همچون اضطرار و دفاع مشروع (مواد 55، 61 ق.م.ا سابق و 510 ق.م.ا جدید) هم رگه‌هایی از احسان وجود دارد.
قاعده احسان علاوه بر قلمرو حقوق خصوصی در حقوق عمومی نیز کاربرد دارد و فعل حاکم و کارگزاران اسلامی را در صورت عدم تقصیر می‌توان مصداقی از احسان بر شمرد.
کلید واژه ها: قاعده فقهی، قاعده احسان، مسقط ضمان، اداره مال غیر، مسئولیت پزشک، مسئولیت مدنی قاضی.

مقدمه

دانلود پایان نامه

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوندبرای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  40y.ir  مراجعه نمایید.

رشته حقوق همه گرایش ها : عمومی ، جزا و جرم شناسی ، بین الملل،خصوصی…

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

بیان مسئله و ضرورت انجام تحقیق
قاعده احسان به عنوان یکی از قواعد فقهی و حقوقی بیانگر حکم کلی است که هرگاه کسی به انگیزه خدمت و نیکوکاری به دیگران موجب ورود خسارت به آنان شود اقدامش مسئولیت آور نیست و از مصادیق محسن قرار می‌گیرد (با جمع تمام شرایط) و ضمانی بر او نیست.
در این راستا فقها و حقوق دانان به آیات شریفه «ما علی المحسنین من سبیل» و «هل جزاء الاحسان الا الاحسان» استناد نموده اند، بنابراین این قاعده با مسئولیت اشخاص اعم از کیفری و مسئولیت مدنی در عالم حقوق ارتباط دارد در این تحقیق بر آنیم که مفاد قاعده احسان و کاربرد آن در حقوق ایران را بطور تفصیلی بررسی کنیم.
کاربرد عملی این مقوله اولا: قابل طرح در حوزه مسئولیت غیر قراردادی در صورت جمع بودن شرایط محسن در شخص (علی رغم اینکه خسارت به دیگری وارد نماید موظف به جبران نیست) می‌باشد.
ثانیا:قابل اعمال در حیطه پرداخت دین می‌باشد بطوریکه می‌توان استثنایی بر پرداخت دین از جانب غیر مدیون تلقی کرد به عنوان مثال در ماده 267 قانون مدنی بیان می‌دارد: هرگاه شخصی دین دیگری را بپردازد حق رجوع به به مدیون را ندارد مگر در صورت داشتن اذن، اما به نظر می‌رسد پرداخت کننده در موارد اضطراری و احسان به چنین امری مبادرت نماید حق رجوع دارد.
بنابراین با بررسی مبانی قاعده احسان و در عین حال کاربرد آن در قوانین موضوعه می‌توان به حوزه و قلمرو آن نائل آمد.

مطلب مرتبط :   منابع تحقیق درباره جرایم اقتصادی

اهداف پژوهش
الف- روشن ساختن مبانی و جایگاه قاعده احسان در فقه و انطباق قاعده با نصوص وضع شده قانونی در حقوق ایران.
ب- تبیین رایطه قاعده احسان با سایر قواعد فقهی با مراجعه مستقیم به آراء و نظریات فقها و حقوق دانان اسلامی.
ج- کاربردی و عملی شدن این قاعده در حوزه کاری وکلا و قضات برای تسریع در رسیدگی به اختلافات.
سوال اصلی تحقیق
کاربرد قاعده احسان در حقوق موضوعه ایران چیست؟
سوالات فرعی تحقیق
1- احسان موارد دفع ضرر یا جلب منفعت یا هر دو را در بر می‌گیرد؟
2- آیا صرف «قصد احسانی» فاعل برای سقوط ضمان کافی است یا اینکه در خارج هم باید عمل احسانی باشد؟
3- رابطه قاعده احسان با ادله ضمان چگونه است؟
4- کاربرد قاعده احسان در حقوق ایران (حقوق مدنی، مسئولیت مدنی، ق.م.ا، حقوق عمومی و…) چگونه است؟
تعریف متغیرها و پیش فرض‌های پژوهش
قاعده: در لغت به معنای اساس و ریشه است.
در اصطلاح قاعده امری است کلی که در هنگام شناسایی احکام جزییات از آن، بر تمام جزییات خود منطبق باشد.
فقه: فهمیدن چیزی، دانستن، دریافتن.
فقه علمی است از فروع عملی احکام شرع بحث می‌کند و مقصود آن تحصیل حکم اقتدار بر اجرای اعمال شرعی است و فقها در این اصطلاح «دانشمندان علم شریعتند». فقه در معنای اعم: علم شرع است و فقها صاحبان نظر در فقه هستند در صدر اسلام قراء فقها بودند.
حقوق: حقوق جمع حق، حق ها، جزاها، سزاها، پاداش هاست.حق ثابت، ثابتی که انکار آن روا نباشد و معنای دیگر حق، راست کردن سخن، درست کردن، وعده، تعیین نمودن درست و صحیح.معنای اصطلاحی حقوق، حقوق به مجموعه مقررات حاکم بر یک جامعه گویند.
اداره مال غیر: در حقوق فرانسه قسمی از شبه عقد است و آن عبارت است از اداره اموال دیگران بدون داشتن وکالت و اذن.ماده 306 قانون مدنی ایران.(ترمینولوژی).
مسئولیت پزشک: الزام پزشک به جبران خسارات ناشی از جرم و خطا یا ضرری که در نتیجه اقدامات پزشکی به دیگری وارد کرده است.
مسئولیت مدنی قاضی: در حقوق ایران با توجه به اصل 171 قانون اساسی در مواردی که قاضی مرتکب تقصیر شده باشد مسئول جبران خسارات خواهد بود اگر قواعد عمومی مسئولیت مدنی در مورد تصمیمات قضات عمل شود قاضی در برابر دعاوی زیادی قرار می‌گیرد بنابراین به دلیل اهمیت این مقام هم در حقوق اسلام و هم در قانون اساسی ایران بین اشتباه ئ تقصیر قاضی تفاوت قائل گردیده و در موارد اشتباه، قاضی مسئولیت مدنی ندارد و جبران خسارت ناشی از این تقصیر بر عهده دولت است اما در موارد تقصیر قاضی شخصا مسئول است.
پیشینه و روش تحقیق
قاعده احسان از آنجایی که یکی از قواعد مهم و مشهور فقهی است و در واقع خاستگاه اصلی منبعث از آیات قرآنی و روایات وارده از ائمه معصومین (ع) است مورد استفاده و استناد تحلیلی و حقوقدانان اسلامی واقع شده است و در این راستا در دانشگاه‌ها و مراکز تحصیلی عالی زمینه پژوهش‌هایی صورت گرفته است که بیشتر حول محور جایگاه فقهی آن در میان قواعد فقهی بحث گردیده است اما تحقیقی منسجم و کاربردی با عنوان «مقررات مبتنی بر قاعده احسان در حقوق ایران» مورد پژوهش و تحلیل‌های قانونی واقع نشده که از همین رو تصمیم گرفتیم که موضوع فوق الذکر را در قالب یک پژوهش توصیفی ارائه نماییم و قاعده احسان را در قواعد حقوقی و نوشته‌های حقوق دانان از یک طرف و نظر قانون گذار از طرف دیگر پیدا کرده و بررسی کنیم.

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه حقوق در مورد تعزیرات حکومتی

فصل اول
مفهوم، ماهیت، ادله، و عناصر (ارکان) و قلمرو قاعده احسان

قبل از بیان مفهوم قاعده احسان ضرورت ایجاب می‌کند که به توضیح مجمل مفهوم قاعده و ضمان و مسقطات ضمان بپردازیم چرا که قاعده احسان یکی از مسقطات ضمان است.
در ذیل به بیان مطالب می‌پردازیم:
1-1- مفهوم قاعده فقهی
در این قسمت به بیان معنای لغوی و اصطلاحی قاعده می‌پردازیم.
1ـ1ـ1 معنای لغوی قاعده
قواعد در لغت جمع قاعده است پایه و اساس چیزی را گویند، خواه مادی باشد مانند قواعد، پایه‌های ساختمان و خواه معنوی مانند قواعد دین که بمعنای ارکان و ستون‌های دین است و در آیه 7 سوره مبارکه بقره به همین معنا آمده است.
1ـ1ـ2 معنای اصطلاحی قاعده
در اصطلاح قاعده عبارت است از گزاره و یا حکمی کلی که منطبق بر جزییات خود باشد که مرحوم تهانوی می‌گوید: امری است کلی که در هنگام شناسایی احکام جزییات آن بر تمامی جزییات خود منطبق باشد و مرحوم جرجانی میر سید شریف در تعریفات باب قاف چنین گفته: البته علما برای معنای اصل قواعد را به معنایی قانون مساله ضابطه و مقصد نیز بسیار به کار برده‌اند که در کتاب بیان کرده است.
1ـ1ـ3 معنای قاعده در فقه
می‌توان این واژه را در فقه این گونه تعریف کرد:
«قاعده فقهی فرمولی بسیار کلی است که منشا استنباط احکام محدودتر واقع می‌شود و اختصاص به یک مورد خاص نداردبلکه مبنای احکام مختلف و متعدد قرار می‌گیرد».
برخی دیگر مثل مصطفی زرقاء در کتاب المدخل الفقهی العام،ج2، ص 941، موضوعها قواعد فقهی اصول فقهی کلی است با عبارت‌های کوتاه واساسی که شامل می‌شود احکام تشریعی عام را در حوادثی که در موضوعات آنها داخل است.

1ـ2 ضمان و مسقطات آن
یکی از مواردی که در حقوق اسلامی (فقه) از آن به عنوان مسقط ضمان یاد می‌شود قاعده احسان است از آنجا که بحث اصلی در این تحقیق مقررات مبتنی بر قاعده احسان است لازم است به بررسی اجمالی ضمان بپردازیم.
1ـ2ـ1 مفهوم ضمان

در ابتدا لازم است به معنای لغوی و اصطلاحی ضمان بصورت مجمل بپردازیم.
1ـ2ـ1ـ1 معنای لغوی ضمان
ضَمان از (ض م ن) گرفته شده است و در معانی مختلفی به کار رفته است: قراردادن چیزی در شئی به گونه‌ای که آن را پوشش دهد ، کفالت، التزام، حفظ نمودن، بیمار شدن .
اما سایر معانی که در کتب لغت به آن اشاره شده است: در قاموس چنین آمده است: تضمین او از من به معنی آن آن است که من او را مدیون نمودم و او را ملتزم به آن شد.
در مصباح المنیر آمده است: هرگاه «ضمنت المال» به صورت ثلاثی گفته شود بدان معنی است که گوینده ضامن مال شده و آن را برگردن گرفته است.
در لسان العرب ضمانت به معنی حفظ نمودن و در حرز قراردادن نیز آمده است.
طریحی (مجمع البحرین) فقط «کفالت» و «التزام» را ذکر کرده است.
1ـ2ـ1ـ2 معنای اصطلاحی ضمان
واژه ضمان در معانی مختلفی توسط فقها به کار گرفته شده است.ولیکن هیچ کدام از این معانی از معنای لغوی واژه ضمان دور نیست.
فقها بعضا می‌گویند ضمان در معنای عام یعنی اشتغال ذمه‌ای که به سببی از اسباب شرعی به وجود آمده باشد.
غزالی ضمان را به «وجوب استرداد چیزی یا ادای بدل آن اعم از مثل یا قیمت» تعریف کرده است.
شوکانی ضمان را به

Comments (0):

Write a comment: