سنجش کارایی هزینه یک بانک می باشد. از دیدگاه بهره وری پرسنل، معمولا موسسات به پرسنل ماهر خود حقوق و مزایای بیشتری پرداخت می کنند. به دلیل اینکه هزینه های پرسنلی بخشی از هزینه های عملیاتی بانک ها محسوب می شود بنابراین می توان انتظار داشت که افزایش هزینه های پرسنلی موجب ناکارایی هزینه بانک گردد. (سی. ین، 2009)
ی) مالکیت بانک: در صحنه بانکداری جهان، طی دو دهه اخیر، نظام بانکداری، خصوصی سازی و مقررات زدایی از سیستم بانکی را تجربه کرده است و همچنین تنوع و گستردگی خدمات مالی، و استفاده از روش ها و تکنولوژی جدید از دیگر تغییرات نظام بانکداری جهان بوده است. استفاده از تکنولوژی ارتباطات و اطلاعات پیشرفته رقابت را در میان موسسات مالی داخل کشورها و بازارهای جهانی تقویت کرده است. در کشور جمهوری اسلامی ایران نیز نظام بانکداری در سال های اخیر تحولات مهمی را تجربه کرده است، که مهمترین آن پذیرش و ایجاد بانک های خصوصی در کشور است. همچنین خصوصی کردن تعدادی از بانک های دولتی نیز در دستور کار دولت قرار داشته است. (مطهری نژاد ، 1386) بنابراین یکی از عواملی که در مباحث مربوط به کارایی هزینه بانک ها باید بررسی شود، بحث مالکیت و به عبارتی دیگر خصوصی یا دولتی بودن بانک می باشد.
2-6) فناوری اطلاعات و ساختار صنعت بانکداری
پیشرفت در فناوری اطلاعات ممکن است بر یکپارچگی بانک تاثیر گذارد. هرچه کارایی بانک ناشی از فناوری اطلاعات افزایش یابد، صرفه جویی مقیاس بانک را ملزم می نماید که به سمت یکپارچگی و تمرکز فعالیت ها سوق پیدا نماید. همچنین فناوری اطلاعات می تواند افزایش در اندازه سازمانی بانک را سهولت بخشد. نوآوری های به وجود آمده در فناوری اطلاعات می تواند منجر به ابداع محصولات و خدمات متنوع بانکی گردد که موکول به ارتقا سازمان بانک خواهد بود. از طرف دیگر، پیشرفت در فناوری اطلاعات موجب ساده تر شدن نظارت و کنترل می گردد. با استفاده از این فناوری ها، مدیران می توانند نظارت دقیق تری بر رفتار کارکنان و روند عملیات بانک داشته باشند. این امر افزایش اندازه سازمانی بانک را تسهیل خواهد نمود. علاوه بر این پیشرفت در فناوری اطلاعات گسترش جغرافیایی بانک را تسهیل می نماید. با توجه به اینکه ارتقا فناوری در این بخش منجر به ارائه خدماتی می گردد که با افزایش مسافت، هزینه آن تغییر نمی کند، لذا بانک ها می توانند خدمات مزبور را فارغ از پراکندگی جغرافیایی خدمت گیرندگان ارائه دهند. (رضائی،1388: ص36)
پیشرفت های اخیر در زمینه فناوری اطلاعات، جهان را به سرعت دگرگون ساخته است. این امر بر بازرگانی و صنعت بانکداری تاثیر شگرفی داشته که موجب تحولی عظیم در سیستم های دریافت و پرداخت پول شده است. فشارهای رقابتی در صنعت بانکداری به همراه توسعه فناوری های جدید هم اکنون نقش استراتژیک فناوری به عنوان منبع بالقوه تمایز و کاهش هزینه را نمایان می کند. شاید واضح ترین جنبه توسعه فناوری در این صنعت از دید مشتری متعلق به دستگاه های خودپرداز باشد که از زمان معرفی آنها خدمات مالی متحول گشته است. این فناوری تصمیم گیران را قادر ساخته تا با ترکیب خودپردازها با سیستم های پردازش مرکزی به طرز چشم گیری اراده خدمات را سازماندهی مجدد نمایند و این امر منجر به کمتر شدن تعداد شعب و کارمندان شده است. (یاوری، 1385: ص4)
2-7) پیشینه تحقیق
الف) تحقیقات خارجی
هولدن60 و همکارانش ( 2000) رابطه سرمایه گذاری در سیستم های فن آوری اطلاعات و سایر عوامل موثر بر سودآوری بانک ها را در کشور انگلستان در سال های 1976 تا 1996 با استفاده از اطلاعات حسابداری بررسی کرده اند. آنها ارتباط میان بازده دارایی ها ( متغیر وابسته) و متغیرهای مستقل: نسبت صنعت، اندازه بانک، اندازه بازار، درصد رشد سهم بازار، سهم بازار بانک، تعداد دستگاه خودپرداز را در یک مدل رگرسیونی بررسی کرده اند. مهمترین نتیجه تحقیق وی آنها این بود که افزایش تعداد دستگاه خودپرداز موجب افزایش بازده دارایی ها و سودآوری بانک می شود. به دلیل اینکه استفاده از دستگاه های خودپرداز موجب بهبود عملیات و افزایش درآمد ناشی از کارمزد ارائه خدمات می شود.
سویرزک61 (2003) رابطه بهره وری و فناوری اطلاعات را با مقایسه بانک های کشور ژاپن و آسیای شرقی بررسی کرده است. وی به منظور جمع آوری اطلاعات از دو نوع پرسشنامه استفاده کرده که در پرسشنامه اول سوالاتی درباره منافع و مشکلات IT و تاثیر خدمات IT بر عملکرد بانک را مطرح کرده است. در پرسشنامه دوم تاثیر IT بر میزان داده و ستانده و عملکرد واحد مالی با تمرکز بر نسبت های مالی مطرح شده است. پس از جمع آوری داده هـــا و تحلیل آن به این نتیجه رسیده است که سرمایه گذاری در بخش IT به دلیل بهبود ارائه خدمات به مشتریان، کاهش هزینه ها، بهبود مدیریت ریسک و حفظ سهم بازار و رضایت مشتریان، هم در ژاپن و هم در کشورهای آسیای شرقــی موجب افزایش بهره وری بانک ها شده است. ولی رابطه میان IT و بهـره وری در بانک های کشور ژاپن به نسبت ضعیف تر می باشد.
کینگ هو 62 (2005) تاثیر سرمایه گذاری در IT بر بهبود بهره وری را طی سال های 1970 تا 1999 بر 8 صنعت در کشور آمریکا با استفاده از مدل علیت گرنگر63 بررسی کرده است. نتیجه تحقیق وی نشان داد که در شش صنعت از هشت صنعت مورد بررسی بین سرمایه گذاری در بخش IT و سودآوری رابطه وجود دارد. همچنین تحقیق وی نشان داد که نوع محصول و نوع اطلاعات مورد استفاده در صنایع بر سرمایه گذاری IT و سودآوری موثر می باشد.
لین64 و همکارانش ( 2005) تاثیر بانکداری الکترونیک بر کارایی هزینه 35 بانک تجاری در کشور تایوان را در سال های 1995تا 2001 را بررسی و عملکرد آنها را قبل و بعد از بحران مالی 1997 در آسیا با یکدیگر مقایسه کرده اند. در این تحقیق میزان وام ها و سرمایه گذاری در اوراق بهادار معاملاتی به عنوان ستانده و تعداد کارکنان ، دارایی ها و سپرده های بانک به عنوان نهاده در نظر گرفته شده است و با استفاده از مدل SFA کارایی هزینه مورد سنجش قرار گرفته است. نتیجه تحقیق آنها حاکی از آن بود که افزایش شعب بانک موجب افزایش ناکارایی هزینه در آنها می شود. همچنین بین کارایی سود و سرمایه گذاری در بخش IT رابطه منفی وجود دارد. همچنین سرمایه گذاری IT موجب کاهش کارایی هزینه و همچنین کاهش بازده دارایی ها و بازده حقوق صاحبان سهام بانک ها شده است.
جی هو65( 2006) تاثیر فن آوری اطلاعات را بر صنعت بانکداری در آمریکا را بررسی کرده است. IT از دو طریق موجب بهبود سودآوری می شود: هزینه های عملیاتی را کاهش می دهد و نیز موجب کاهش هزینه های ارتباط با مشتریان می شود. وی با بررسی 68 بانک آمریکایی در طول 20 سال از سال 1986 تا 2005 به نتیجه رسید که سرمایه گذاری در بخش IT موجب کاهش سودآوری بانک ها می شود.
جان66 (2006) ارتباط میان سرمایه گذاری در فن آوری اطلاعات و کارایــی مدیریت بانک های کشور کره را بررسی کرده است. وی در تحقیق خود به این نتیجه رسید که سرمایه گذاری IT در بانک های بزرگتر نسبت به بانک های کوچک، بر بهبود بازدهی بانک موثرتر است. همچنین سرمایه گذاری IT در بانک های تخصصی نسبت به بانک های تجاری بر سودآوری بانک موثرتر بوده است.
بکالی67 (2007) در تحقیقی تاثیر سرمایه گذاری در فن آوری اطلاعات( IT) را بر بهبود کارایی، با استفاده از اطلاعات 737 بانک در پنج کشور اروپایی طی سال های 1995 تا 2000 بررسی کرده است. در این تحقیق سرمایه گذاری در بخش سخت افزار، نرم افزار و خدمات IT به عنوان متغیر مستقل و نسبت بازده حقوق صاحبان سهام به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است. نتیجه تحقیق وی نشان داد که اگرچه بانک ها بزرگترین سرمایه گذاران در IT هستند ولی ارتباط بسیار کمی میان سرمایه گذاری در IT و بهبود سودآوری بانکها و کارایی آنها وجود دارد. همچنین بین نسبت بازده داراییها و IT ارتباط منفی و بین نسبت بازده حقوق صاحبان سهام و IT رابطه مثبت وجود دارد. همچنین IT موجب کاهش کارایی هزینه می گردد.
سی ین68 (2009) تاثیر سرمایه گذاری در دستگاه خودپرداز را بر کارایی هزینه بانک ها در کشور تایوان بررسی کرده است. وی با استفاده از اطلاعات مالی و عملیاتی 35 بانک تجاری طی سال های 1992 تا 2001 با استفاده از روش رگرسیون به بررسی تاثیر متغیرهای مستقل شامل نسبت دستگاه خودپرداز به تعداد کارکنان، اندازه بانک، تعداد شعب، متوسط هزینه کارکنان، نسبت مطالبات معوق و قدمت بانک بر کارایی هزینه بانک پرداخته است. وی به منظور سنجش کارایی هزینه بانک، از دو نسبت هزینه های عملیاتی به دارایی ها و هزینه های عملیاتی به کل درآمدها استفاده کرده است. نتایج تحقیق وی نشان داد که بین نسبت تعداد دستگاه خودپرداز به کارکنان و کارایی هزینه های بانک رابطه مثبت وجود دارد. افزایش اندازه بانک موجب بهبود کارایی هزینه بانک می گردد. بین اندازه شعب یک بانک و کارایی هزینه های رابطه وجود ندارد و هر چه متــوسط هزینه های پرسنلی در بانک افزایش می یابد کارایی هزینه آن کاهش می یابد. افزایش نسبت وام های معوق موجب کاهش کارایی هزینه می گردد و قدمت بانک با کارایی هزینه های آن رابطه ندارد.
ب) تحقیقات داخلی
در ایران تحقیقی درباره تاثیر دستگاه خودپرداز بر کارایی هزینه های بانکها انجام نشده است و تعداد معدودی از تحقیقات به موضوع خودپرداز و تاثیر آن بر جنبه های مختلف بانک ها پرداخته است. که در زیر به آنها اشاره می شود.
انوری(1379) درتحقیقی تاثیر استفاده از دستگاه های خودپرداز بر جذب سپرده و بهای تمام شده خدمات بانکی در بانک سپه را طی سالهای 1375 تا 1377 بررسی کرده است. در این تحقیق سه فرضیه مورد بررسی قرار گرفته است:
* استفاده از دستگاه های خودپرداز در افزایش جذب سپرده بانک سپه موثر بوده است.
* استفاده از دستگاه های خودپرداز در کاهش بهای تمام شده ارائه خدمات بانک سپه موثر بوده است.
* استفاده از دستگاه های خودپرداز در تغییر ساختار هزینه ای ارائه خدمات بانک سپه از کاربر به سرمایه بر موثر بوده است.
و نتیجه تحقیق وی حاکی از آن بوده است که استفاده از دستگاه خودپرداز در افزایش جذب سپرده و تغییر ساختار هزینه ارائه خدمات بانک سپه موثر بوده ولی استفاده از خودپرداز بر بهای تمام شده خدمات بانکی موثر نبوده است و با توجه به نتایج در ان شرایط کاربرد آنها مقرون به صرفه نیست.
آقامحمدی (1385) در تحقیقی با عنوان”بررسی نحوه محاسبه بهای تمام شده خدمات ارائه شده توسط دستگاههای خودپرداز شبکه بانکی” را به صورت موردی در بانک صادرات ایران مورد مطالعه قرارداده و تحقیق وی نشان داد که اولا محاسبات قبلی در رابطه با تراکنش دستگاه های خودپرداز بطور دقیق و واقعی صورت نگرفته و جهت محاسبه آن از محاسبات دقیق و منطقی استفاده نشده است. ثانیا ضمن پاسخ به سؤال های اصلی و فرعی تحقیق، پیشنهادهایی جهت اصلاح ساختار محاسبه هزینه هر تراکنش عنوان شده است تا بتواند مدیران وتصمیم گیرندگان برنامه های آتی بانک را کمک نماید. در این تحقیق صورت ریز هزینه های مرتبط با تراکنش ها مشخص و معرفی شده است. تجدیدنظر در نحوه محاسبه بهای تمام شده تراکنش ها در عملیات بین بانکی یکی از دستاوردهای این تحقیق بوده است. همچنین رسیدن به این پاسخ که بهای تمام شده تراکنش دستگاه های خودپرداز بانک صادرات ایران درحال حاضر و با وضعیت فعلی بیشتر از هزینه برآوردی آن می باشد از نتایج عمده تحقیق به شمار رفته، ضمن آنکه با توجه به این نتایج، جهت کاهش هزینه ها دراین راستا می بایست به عواملی توجه نمود که مهمترین آنها بالا

Comments (0):

Write a comment: