– فارماکولوژی بالینی و سم شناسی متادون:

برای استفاده موثر و مطمئن، آشنایی با سه ویژگی فارماکولوژیک متادون بسیار مهم است. اول آنکه پس از مصرف، سطح خونی متادون به آهستگی و در ظرف چهارساعت به قله می رسد، دوم آنکه نیمه عمر آن طولانی و حدود ٢۵ ساعت است و دست آخر و از همه مهمترآنکه شاخص درمانی متادون اندک است یعنی فاصله بین سطوح درمانی و سمی دارو در خون آم است. دوز یکسان متادون می تواند در افراد مختلف اثرات متفاوتی داشته باشد. این دارو دارای مدت اثر طولانی بوده و مسکن و مخدر است. اثر درمانی متادون از اتصال آن به گیرنده های اوپیوئیدی ناشی می شود. اثر عبور اولیه  این دارو در کبد بسیار بالاست.  متادون برای حمل در خون و در بافتها به آلبومین و سایر پروتئینها در ریه، کلیه، کبد و طحال متصل می شود و به تدریج تعادلی آهسته میان این بافت ها و خون در روزهای اولیه پس از درمان شکل می گیرد و پس از چند بار مصرف منجر به تجمع می شود. برای استفاده مطمئن از متادون لازم است بیمارانی که دچار مشکل سوءمصرف مواد هستند فارماکولوژی آن را درک کنند.استفاده همزمان از سایر مواد و داروهای تضعیف کننده دستگاه مرکزی عصبی به همراه متادون با خطر جدی مسمومیت همراه است (فاگیانو[1] و همکاران، 2003). بیشترین خطر مسمومیت در روزهای آغازین درمان یعنی زمانی است که تعادل میان سطح متادون در بافتها و خون ایجاد می شود و این تعادل با مصرف مرتب دارو توسط بیمار برقرار می گردد (دایر، 1997).

2-8- راهبرد های مقابله[2] و اعتیاد

سیکوئیرا[3] و همکاران (2000) با مقایسه سبک‌های مقابله با استرس معتادین و افراد سالم در یک جمعیت 954 نفری از نوجوانان 12 تا 21 ساله به این نتیجه رسیدند که افراد وابسته به مواد مخدر از روشهای منفی مقابله با استرس بیشتر استفاده می‌کنند.

بنابراین ناتوانی در رویارویی با عوامل استرس زا و این باور که مصرف مواد نتایج مطلوبی را در برخواهد داشت پایه گسترش و روی آوردن به مصرف مواد است. امروزه در زمینه رابطه راهبردهای مقابله و سوء مصرف مواد بررسی های اندکی صورت گرفته است. کویر و همکاران (1998) سبک مقابله‌ای متمرکز بر مسئله، متمرکز بر هیجان و سبک مقابله‌ای مبتنی بر مصرف الکل و سایر مواد و انتظار افراد را از مصرف آن را مورد بررسی قرار داده‌اند، آنان نوشیدن یا سوء مصرف مواد به منظور مقابله با شرایط را به عنوان قوی ترین پیش بینی کننده میزان مصرف مواد، معیار خوبی برای پیش بینی مصرف مواد در آینده است (به نقل از حاجی پور1381).

مطلب مرتبط :  

در پژوهش به منظور بررسی پاسخ های مقابله ای مصرف مجدد مواد در نوجوانان، توانمندی مقابله ای ضعیف تر با استرس(مانند استفاده کم از حل مسئله و راهبردهای غیر موثر با میزان بیشتری از عود ارتباط داشته است(مایزر و براون[4]، 1990). گورمن و رونی[5] (1989) جهت مشخص نمودن راهبردهای مقابله ای با فشار روانی معتادان و خانواده هایشان مطالعه ای انجام دادند. آنها در نتایج پژوهش خود به این اشاره کردند که معتادان از سبک های مقابله ای متفاوت استفاده می کنند و رایج ترین سبک مقابله ای شیوه ی غیر موثر اجتناب رفتاری بوده است (به نقل از سموعی 1378).

سیمون و رابرتسون[6] (1989) الگوهای سوءمصرف نوجوانان را با فشار روانی و شیوه های مقابله با این فشارها را روی 343 نوجوانان در گروه سنی 17-13 ساله مورد بررسی قرار دادند. نتایج حاکی از آن بود که افزایش سوء مصرف مواد با افزایش طرد والدین، دوستان منحرف، عزت نفس پایین و شیوه های مقابله اجتماعی و ناموثر مرتبط بوده است که هم مشاوره فردی و هم خانواده درمانی برای آنها توصیه شده است (سموعی 1378). ارتباط ین فرایندهای مقابله ای اختصاصی و تغییر رفتار را در جمعیت های بالینی، غیر بالینی و مورد بررسی قرار داده است که افرادی که حل کننده یموفق مشکلات هستند به طور معناداری راهبردهای رفتاری بیشتری را بروز می دهند و از انکار آرزومندانه و خود سرزنش گری کمتری استفاده می‌نمایند (رایان، راتزین، و نورکروس[7]، 1989). سوء مصرف مواد و الکل ممکن است زمانی که خواسته های موقعیتی فراتر از توان مقابله ای فرد باشند رخ دهد و مصرف الکل و سایر مواد به عنوان تنها روش دستیابی به پیامدهای مطلوب تلقی می گردد (ابرامز و تایوار[8] 1987، به نقل از حاجی پور، 1381). بررسی های انجام شده درباره استرس بر این نکته مهم تاکید دارند که کیفیت رفتار، صرفا ناشی از استرس نیست بلکه آنچه سلامتی رفتار را پیش بینی می‌کند شیوه ارزیابی فرد از استرس و روش های مقابله با آن است (توئیتس، 1986 به نقل از حاجی پور، 1381). هرگونه پاسخ مقابله‌ای رفتاری(مانند فرار از موقعیتها) و راهبردهای شناختی (مانند استفاده از حواسپرتی و فکر کردن در مورد پیامد موضوع) به طور یکسانی در جلوگیری از عود مصرف موثربوده اند و خودتنبیهی در جلوگیری از عود غیرموثر بوده است(شیفمن[9]،1984،به نقل از حاجی پور، 1381).

مطلب مرتبط :   تئوری حرکت آفرینی ( موویژنی )

شفیعی امیری و آریایی فر نیز با بررسی رابطه بین راهبردهای مقابله‌ای، هیجان خواهی و سبک‌های دلبستگی بر روند سوء مصرف مواد بر روی 230 نفر از دانشجویان کارشناسی تهران نشان دادند که استفاده از راهبردهای مقابله‌ای ناکارآمد سبب گرایش جوانان به سوء مصرف مواد می‌شود. حاجی پور (1381) در بررسی بر روی گروهی از معتادان مواد افیونی گزارش کرد که معتادان در مقایسه با افراد سالم نگرش های ناکارامد بیشتری داشته و از راهبردهای مقابله ای مبتنی بر هیجان و مهار جسمانی بیشتر استفاده می کنند. در بررسی ابراهیمی و موسوی (1378) الگوی مقابله با استرس معتادین خود مصرف با الگوی مقابله ای گروه گواه دارای تفاوت معناداری گزارش شده است. طوفانی و جوانبخت نیز (1380) در پی بررسی خود گزارش کردند که معتادان از راهبردهای مقابله‌ای حل مسئله ای به ارزیابی شناختی و جلب حمایت اجتماعی کمتر و از راهبردهای مقابله جسمانی کردن و مهار هیجانی بیشتری استفاده می کنند.

[1] Faggiano

[2] Coping Methods

[3] Siqueira

[4] myser & braon

[5] Gorman & ronny

[6] Simon & Robertson

[7] Rian, ratzine, nurcrus

[8] ebram & taivar

[9] shifman