جهت‌گیری هدف و راهبردهای مقابله‌ای تحصیلی

 

تحقیقات پیشین نشانگر وجود رابطه میان اهداف پیشرفت دانش‌آموزان و مواجهه با مشکلات و یا شکست تحصیلی است. طبق اظهارات فرایدل، کورتینا، ترنر و میدگلی[1] (2007)، استفاده از اهداف تسلطی به طور مثبت با استفاده از راهبردهای مقابله‌ای مثبت و به صورت منفی با به کار بستن راهبردهای مقابله‌ای انکاری و ناسازگار، در ارتباط است. در مقابل، تاکید دانش‌آموزان بر اهداف عملکردی-گرایشی به صورت منفی با استفاده از راهبردهای مقابله‌ای مثبت و راهبردهای مقابله‌ای سازگار مرتبط است (به نقل از دورون و همکاران، 2011). همچنین  بر اساس پژوهش دورون و همکاران (2011)، بر روی 199 دانشجوی در حال تحصیل، در مورد پیش‌بینی کننده‌های مقابله، هر دو جهت‌گیری هدف تسلطی-گرایشی و تسلطی- اجتنابی، به صورت مثبت و معنادار با راهبرد مقابله‌ای مسئله‌مدار ارتباط دارد.

غلامی نیا (1388)، در پایان‌نامه‌‌ی کارشناسی ارشد خود که بر روی دانش‌آموزان دختر و پسر دبیرستانی شهر شیراز انجام داد به این نتیجه رسید که بین جهت‌گیری عملکردی-گرایشی و راهبردهای مقابله‌ای مسئله‌مدار، رابطه‌ی مثبت وجود دارد. اهداف تسلطی- اجتنابی و عملکردی-اجتنابی پیش‌بینی کننده‌ی منفی و معنادار سبک مسئله مدار هستند. اهداف تسلطی-گرایشی و عملکردی-گرایشی پیش‌بینی کننده‌ی منفی و معنادار راهبردهای هیجان مدار می‌باشند و هدف تسلطی-گرایشی قدرت پیش‌بینی کنندگی منفی بیشتری نسبت به هدف عملکردی-گرایشی در پیش‌بینی راهبرد هیجان‌مدار دارد. اهداف تسلطی- اجتنابی و عملکردی- اجتنابی، پیش‌بینی کننده‌ی مثبت سبک هیجان‌مدار هستند و هدف عملکردی- اجتنابی از قدرت پیش‌بینی کنندگی بالاتری نسبت به هدف تسلطی- اجتنابی برخوردار است.

نتایج پژوهش پنگارد و رابرت[2] (2003)، حاکی از آن است که اهداف پیشرفت ورزشکاران دارای ارتباط معناداری با راهبردهای مقابله با استرس می‌باشد. ورزشکاران با هدف‌گرایی بالا- خودگرایی پایین،  نسبت به ورزشکاران با هدف‌گرایی بالا- خودگرایی بالا و هدف‌گرایی پایین- خودگرایی پایین از راهبردهای مقابله‌ای فعال‌تری استفاده می‌کردند. راهبردهای مقابله‌ای فعال برای ورزشکاران، شامل اتخاذ کردن روش‌های فعال در تلاش برای انجام فعالیت و حدف عامل استرس‌زا است.

مطلب مرتبط :   اعاده حیثیت چیست؛ شرایط و نحوه تقاضای آن

در پژوهشی که توسط ابوالقاسمی و آریاپوران (1386) بر روی 171 دانشجوی پسر ورزشکار، با هدف نشان دادن ارتباط میان راهبردهای مقابله‎‌ای، جهت‌گیری هدف و اضطراب رقابتی با عملکرد ورزشی در ورزشکاران انفرادی و گروهی، انجام دادند، به این نتیجه رسیدند که راهبردهای مقابله‌ای و جهت‌گیری هدف به صورت چند متغیری با عملکرد ورزشی رابطه دارند و افزایش سطح راهبردهای مقابله‌ای و جهت‌گیری هدف، عملکرد ورزشی ورزشکاران را افزایش می‌دهد. یافته‌های پژوهش ابوالقاسمی و آریان‌پور حاکی از آن بود که استفاده از راهبردهای مقابله‌ای موثر و جهت‌گیری هدف، پیامدهای مطلوبی را به وجود می‌آورند که در نتیجه اثرات اضطراب را تعدیل نموده و به دنبال آن عملکرد ورزشی را در ورزشکاران بهبود می‌بخشد.

مونتا و اسپادا (2009)، بیان کرده‌اند که انگیزش درونی از طریق مقابله‌ی گرایشی، تاثیر مثبت غیرمستقیم بر راهبردهای یادگیری دارد. بنابراین انگیزش درونی، پیش‌بینی کننده‌ی خوب راهبردهای یادگیری و همچنین  دارای تاثیر منفی بر مقابله‌ی اجتنابی است.

شیخ الاسلامی و احمدی (1390) نیز در پژوهش خود با عنوان “پیش‌بینی راهبردهای مقابله‌ای تحصیلی بر اساس باورهای خودکارآمدی و جهت‌گیری هدف دانشجویان” که بر روی 248 آزمودنی دختر و پسر انجام شد، ابراز داشتند که جهت‌گیری هدف تسلط مدار با باورها و رفتارهای سازگارانه همچون پافشاری و تلاش در انجام تکالیف چالش برانگیز، استفاده از راهبردهای پردازش عمیق، نسبت دادن موفقیت به تلاش خود و استفاده از راهبردهای حل مسئله ارتباط مثبت دارد و در مقابل جهت‌گیری عملکردی دارای ارتباط منفی با راهبردهای مقابله‌ای مثبت و سازگارانه و ارتباط مثبت با رفتارهای غیر مقابله‌ای است.

نتایج پژوهش فائوز، لی، سوه و عبداللطیف[3] (2008)، در تلاش برای بررسی رابطه‌ی جهت‌گیری هدف و راهبردهای مقابله‌ای در میان ورزشکاران، نشان داد که میان جهت‌گیری‌های هدف پیشرفت و مهارت‌های مقابله‌ای ورزشکاران رابطه‌ی مثبت وجود دارد. خرده مقیاس خودگرایی از پرسشنامه‌ی جهت گیری هدف ورزشکاران به صورت معناداری با هر 6 مهارت مقابله‌ای ورزشکاران و خرده‌ مقیاس وظیفه‌گرایی، تنها با 5 راهبرد مقابله‌ای رابطه داشت.

مطلب مرتبط :   تداوم دلبستگی از کودکی تا نوجوانی

 

[1]. Friedel, Cortina, Turner & Midgley

[2]. Pensgaard & Roberts

[3]. Fauzee, Lee, Soh & Abd Latif