-امید

امید در افسانه­های یونانی به عنوان Elpis‌ شخصیت پردازی شده است.وقتی پرومتیوس فانی آتش را از خدایان ربود و با این کار خشم خدایان را برانگیخت خدایان اندیشیدند که چگونه انتقام سختی بگیرند ، پرومتیوس را به شکل دوشیزه پاندورا با یک جعبه پر به زمین فرستادند. هنگامی که پاندورا جعبه اش را گشود، او تمام نیروهای شیطانی (زیان آور) مانند دردهای روحی و جسمی ،حسادت و انتقام را به بیرون راند. ظاهراً یونانی­ها امید را مانند دیگر نیروهای شیطانی مضر می­دانستند.اما بدون همراهی امید در مصائب، بشریت مملو از ناامیدی بود . وقتی پاندورا دوباره به درون جعبه اش نگریست  امید را یافت و اجازه داد خارج شود این عمل یک تسکین و آرامش بود. اگر چه امید هنگام ترک جعبه حضوری ضعیف داشت اما از تمام نیروهای مضر قوی تر بود . مارتین سیلگمن[1] در کتابش با نام خوش بینی آموخته شده[2](1990)، نقش کلیسا را در ترویج این اعتقاد که فرد شانس و یا امید اندکی در تأثیر گذاری بر زندگیش دارد به شدت مورد انتقاد قرار می­دهد او صراحتاً بیان می­کند که موقعیت­های فرهنگی و اجتماعی مانند برده داری و سیستم فرقه­ای به شدت در برابر آزادی افراد در تغییر موقعیت اجتماعی و زندگی شان ممانعت ایجاد می­کند. او در کتاب خود با نام «آنچه که می­توانید تغییر دهید و آنچه که نمی­توانید»[3] هم چنان که از انتقاد دوری می­کند، زمینه­ای را طرح ریزی میکندکه مردم امیدشان را برای عملکرد شخصی در تغییر برخی از مسائل موثر زندگیشان حفظ کنند. به تازگی روان شناسی بنام سی سیولی[4](2006) تئوری یکدستی از امید ارائه نموده که متشکل از 4 عنصر دلبستگی[5]، چیره دستی[6]، بقاء[7]و معنویت[8]است. این رویکرد بخش هایی از فلسفه، انسان شناسی[9]، روان شناسی و خداشناسی[10] را مانند هنر و ادبیات کلاسیک و معاصر به هم پیوند می­زند(دایره المعارف ویکی پدیا،2008).

امید باوری است مبتنی بر یک پیامد مثبت که بستگی به وقایع و پیشامدهای زندگی فرد دارد. امید احساس داشتن چیزی است که انسان برای آن تلاش می کند و یا احساس تغییر حوادث به بهترین حالت است. هنگامی که در بافت مذهب از امید سخن می­رانیم، بر آگاه بودن از واقعیت روحی دلالت دارد. در مکتب مسیح، امید به همراه ایمان و نیکی یکی از سه فضیلت به شمار می­رود  که همگی هدایایی از طرف خداوند هستند. با توجه به آن چه که در بالا ذکر شد، امید یک هیجان فیزیولوژیکی نیست، بلکه یک بخشایش معنوی است (دایره المعارف ویکی پدیا،2008).

هنگامیکه هدف امید برآورده می­شود، دیگر امید نیست بلکه تبدیل به دارایی می­شود. درد و رنج، اغلب در زمان حال، به امید اینکه در آینده اوضاع بهتر خواهد شد، تحمل می­شود. بنابراین، کوشش هایمان تماماً ارزشمند هستند. امید باعث ایجاد توانایی در عدم تأثیرپذیری از مشکلات زمان حال می­شود همچنین باعث گشودگی نسبت به فرصت­های جدید می­گردد. در حالیکه امید اساس زندگی مؤثر است، زندگی در امید نادرست، شبیه تفکر آرزومندانه است و یکی از نشانه­های اختلال روانی است که جزء هذیان­ها محسوب می­شود. در مشاوره، امیدتنها ناشی از تلاش برای اطمینان دهی به مراجع نیست، بلکه رابطه مشاوره ایست که باعث ایجاد امید می­شود. (استوارت،،2005 ترجمه نوابی نژاد،1386).

مطلب مرتبط :   عوامل موثر بر خلاقیت از منظر روانشناسی

این دیدگاه سنتی در الگوی روان درمانی آسیب شناسی روانی ریشه دارد که هدف مهم درمان تسکین دادن بیماری روانی فرد است .در دهه اخیر، یک دیدگاه مورد قبول در میان روانشناسان این بوده است که امیدواری با بیماریهای روانی مقابله می کند (فرانک[11]، 1978). از سوی دیگر، سلیگمن(2002) رویکردی را پیشنهاد کرده است  که تمرکز روانشناسی مثبت بر توانایی ها نسبت به ضعفهای بشر را مبنا قرار می دهد.اگرچه توجه به بیماری روانی یک هدف درمانی مهم است،با این وجود در رویکرد متمرکز بر آسیب شناسی دو مشکل وجود دارد:

اول اینکه، همه افرادی که به دنبال روان درمانی هستند بیمار روانی نیستند( ریگر[12] و همکاران، 1993). با وجود این که ممکن است آنها احساس کنند زندگیشان غیرجذاب است و از آن رضایتی ندارند ، اما هیچ یک از ملاکهای تشخیصی بیماری روانی را نیز ندارند. متخصصان سلامت روانی معتقدند اغلب این افراد در قضاوت خود دچار مشکل هستند. برای مثال، کییس[13] (2005)معتقد است  افراد دردمندی که سلامتی روانی پایینی دارند، اما هیچ اختلال روانی قابل تشخیصی ندارند، به لحاظ درماندگی،هدف یابی ، صمیمیت، و تاب آوری ضعیف تر از افرادی هستند که  افسردگی شدید، اختلال اضطراب، اختلال وحشتزدگی، و یا اعتیاد به الکل دارند. چنین مراجعانی چون می خواهند زندگیشان را بهبود ببخشند به دنبال درمان هستندو نه به  دنبال تسکین یک اختلال روانی.

دوم اینکه، اگر درمانگران متمرکز برآسیب های روانی، درمان را به جای توانایی ها بر کمبود ها بنا نمایند بی توجهی به اهداف آینده ،ممکن است استراتژی درمان مطلوب را نشان ندهند ( سلیگمن و پیترسون[14]، 2003). به عقیده آنها تمرکز بر تکنیکهای درمان آسیب باعث غفلت از استراتژی های موثری که به شناسایی و تقویت توانایی های مراجع توجه دارد مورد خواهد شد. با این همه روی آوردن به الگویی که شامل استراتژی هایی باشد که هم علائم را از بین ببرد و هم توانایی ها را تقویت نماید ونیز علائم جاری را درمان کند و مراجع را در مقابل محرکهای تنش زا و مشکلات محافظت نماید بهترین انتخاب است. در حال حاضر تعداد بسیار معدودی از جلسات آزمایشی درمانی بر افزایش انعطاف پذیری و توانایی هایی مانند امید، بدون اینکه به تشخیص بیماری یا آسیب شناسی توجه داشته باشند، تمرکز دارند (جیونز،فلدمن،گام،میچایل[15] و اشنایدر، 2006  )

ایده امید از زمان پیدایش نوع بشر وجود داشته است. و از آن با دو نگاه یاد می کنند: از طرفی بدبینانه مانند نگاه نیچه[16]که معتقد است، امید به خاطر طولانی­ کردن زحمت وعذاب انسان بدترین شر است و از طرفی دیگر به عنوان نیروی الهامی که معتقد است اساسی­ترین شادمانی­ها عبارت است از  کاری برای انجام دادن،کسی یا چیزی برای دوست داشتن و چیزی برای امید داشتن است (چالمرز[17]به نقل از وال، 2006).

در طول تاریخ اثر امید مورد شک و تردید و مباحثه قرار گرفته است و تعریف آن نیز دائماً مورد ارزیابی و تغییر قرار گرفته است. در دهه­های 1950 و 1960 نظریه­های تفکر امیدوارانه حول ادراک اینکه اهداف می تواند دست یافتنی باشد،دور زده است (اشنایدر، فلدمن[18]، تیلور، اسکرودر[19] و آدامز[20]، 2000). تعریف قابل فهم­تر، سازه امید را به عنوان فرایند تفکری تعریف کرده است که از طریق آن افراد هدف های خود را به صورت فعال تعقیب می­کنند (اشنایدر و همکاران ،1991).

مطلب مرتبط :   اعتماد به نفس در ورزش؛ چطور یک ورزشکار با اعتمادبه‌نفس باشیم؟

عمده پژوهشهای موجود در حوزه‌ امید (اشنایدر و همکاران 1997، وال ، هیوبنر[21] و سولدو[22]، 2004) رابطه آنرا با متغیرهای مهمی چون حمایت اجتماعی، مشکلات رفتاری و ویژگی­های شخصیتی اثبات نموده­اند با این حال ارزیابی پژوهشی سازه‌امید در کودکان و نوجوانان هنوز در مراحل ابتدایی خود قرار دارد. داده­های جمع آوری شده از 704 دانش آموز دبیرستانی شواهدی پیرامون ارزش امیدواری را نشان داد که این سازه در پیش بینی رضایت عمومی از زندگی و درونی سازی  مشکلات رفتاری و همچنین به عنوان یک عامل حمایتی ومتغیری تعدیل کننده در موقعیت­های فشارزای زندگی ادراک شده است (وال، 2006).

امید به عنوان یک توان روان شناختی:

اشنایدر (1994) معتقد است امید یک فرایند شناختی با پی آمدها و وابستگی­های هیجانی است و آنگونه که ده­ها سال در نوشته­های گوناگون تنها به عنوان یک سازه مبتنی بر هیجان معرفی شده نمی­باشد. پس از طرح نظریه امید از طرف اشنایدر و همکاران (1991)در مداخلات روانی و ایجاد مقیاسی برای اندازه­گیری آن، حجم وسیعی از پژوهش­ها به بررسی رابطه امید با متغیرهای مختلف سلامت روانی و حتی جسمانی پرداختند. اشنایدر( 2000 )با توجه به مصاحبه­های متعددی که با افراد انجام داد اعتقاد داشت که آنها دراین ادعا که هر کاری که انجام می­دهند سعی دارند در آن هدفی را دنبال کنند یک کلام بودند.  هدف ها، مرجع تئوری امید هستند درواقع تحقیقات این بحث را تأیید می­کند که به نظر مردم، امید درمواقعی که احتمال رسیدن به هدف در حد متوسط باشد، یک کامیابی است (آوریل و همکاران[23]، 1990 به نقل ازاشنایدر،‌ 2000).

کیس (2005)معتقد است  افرادی که امید در آن آنها خیلی بالاست شبیه به  افراد شکوفا شده[24]هستند.وی متوجه شد که این افراد اهداف آشکار بلند مدت و کوتاه مدت در زندگی داشته، انعطاف پذیری بیشتری در ساختن معنی زندگی دارند و درماندگی کمتری نشان می دهند. همانطور که شکوفایی نشانگر یک حالت سلامت روانی است، ممکن است امید یک سازه اصلی جهت رسیدن و حفظ این حالت باشد.

[1] – Martin Sligman

[2] – learned optimism

[3] – what you can chang and what you can،t

[4] – Scioli,A

[5] – attachment

[6] – mastery

[7] – survival

[8] – spirituality

[9] – Anthropology

[10]– Theology

[11] – Frank

[12] – Regier

[13] – Keyes,C,L,M

[14] – Peterson

[15] – Cheavens,J,S . Feldman,D,B. Gum,A & Michael,S.T

[16] – Nietzsche,F

[17] – Chalmers,A

[18] – Feldman

[19] – Schroeder

[20] – Adams

[21] – Huebner,E,S

[22] – Suldo,S,M

[23] – Averill et al

[24] – flourishers